మహారాష్ట్ర దూకుడు: $1 ట్రిలియన్ ఎకానమీకి బాటలు.. గ్రీన్ ఎనర్జీ, ఇన్‌ఫ్రాపై భారీ పెట్టుబడులు!

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2030 నాటికి $1 ట్రిలియన్ GDP కలిగిన ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారాలని ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోంది. దీనికి పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన చోదక శక్తులుగా మారనున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను, రాష్ట్ర ఆర్థిక సర్వే 7.9% వృద్ధి రేటును అంచనా వేసింది. ఇది జాతీయ సగటు కంటే ఎక్కువ. ఈ విస్తరణలో సేవల రంగం (Services Sector) కీలక పాత్ర పోషిస్తూ, మొత్తం స్థూల రాష్ట్ర విలువ జోడింపు (GSVA) లో సుమారు 60% వాటాను కలిగి ఉంది. పారిశ్రామిక రంగం కూడా 5.7% వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా.

రాష్ట్రం ఒక పెద్ద ఇంధన పరివర్తనను (Energy Transition) నడుపుతోంది. 2030 నాటికి తన విద్యుత్ అవసరాల్లో 52% ను పునరుత్పాదక వనరుల (Renewable Sources) నుండి తీర్చుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, మహారాష్ట్ర పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో ₹24,889 కోట్ల ను కేటాయించింది. ఇది మొత్తం వ్యయంలో 9.8%. డిసెంబర్ 2025 నాటికి, 1,182 MW కంటే ఎక్కువ పునరుత్పాదక విద్యుత్ సామర్థ్యం అందుబాటులోకి వచ్చింది. రాష్ట్ర 2025-36 పునరుత్పాదక ఇంధన విధానం, 2035-36 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి విద్యుత్ అవసరాల్లో 65% ను ఈ వనరుల నుంచే తీర్చుకోవాలని లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది. దీనికోసం సుమారు 100 GW సామర్థ్యం, భారీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సొల్యూషన్స్ అవసరం. ప్రస్తుతం, మహారాష్ట్రలో 31.3 GW పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం ఉంది, ఇది మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో సుమారు 15%.

మహారాష్ట్ర తయారీ (Manufacturing), ఫిన్‌టెక్ (Fintech), టెక్ స్టార్టప్‌లకు (Tech Startups) ప్రధాన కేంద్రంగా తన స్థానాన్ని పటిష్టం చేసుకుంటోంది. ఫారిన్ డైరెక్ట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ (FDI) రాబడులు, స్టార్టప్ రిజిస్ట్రేషన్లు, GST వసూళ్లు, బ్యాంక్ డిపాజిట్లు, క్రెడిట్ వంటి విభాగాల్లో భారతదేశంలోనే అగ్రస్థానంలో ఉంది. రాష్ట్రంలోనే అత్యధిక స్టార్టప్‌లు నమోదయ్యాయి, వీటిలో దాదాపు 45% మహిళలు స్థాపించినవే. 2025-26 లో మహారాష్ట్ర స్థూల రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి (GSDP) ₹51 లక్షల కోట్లకు (అంటే సుమారు $615 బిలియన్లకు) చేరుతుందని అంచనా. ఇది దేశ GDP లో 14.3% వాటాను కలిగి ఉంటుంది. రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం 2025-26 కి గాను ₹3,47,903 గా అంచనా వేయబడింది, ఇది జాతీయ సగటు కంటే చాలా ఎక్కువ.

వేగవంతమైన రెగ్యులేటరీ ఆమోదాలు, ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు మహారాష్ట్ర విస్తరణకు కీలకం. మహారాష్ట్ర పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డు (MPCB) ప్రాజెక్టుల అమలును వేగవంతం చేయడానికి పారిశ్రామిక అనుమతి సమయాలను 50% వరకు తగ్గించింది. మెట్రో లైన్లు, హైవేలు, పోర్ట్ అప్‌గ్రేడ్‌లతో సహా అనేక మౌలిక సదుపాయాల పనులు జరుగుతున్నాయి. ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (MMRDA) కోసం రాబోయే ప్రాజెక్టుల నిమిత్తం 33,954 హెక్టార్ల ప్రభుత్వ భూమిని బదిలీ చేయడానికి ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆమోదం తెలిపింది. భారీ మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం, వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమలపై దృష్టి సారించడం వల్ల, మహారాష్ట్ర GDP 2030 నాటికి $1 ట్రిలియన్కు చేరుకుంటుందని Morgan Stanley అంచనా వేసింది.

ఈ బలమైన అంచనాలు ఉన్నప్పటికీ, మహారాష్ట్ర కొన్ని సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. సేవల రంగంపై అధికంగా ఆధారపడటం వల్ల, ఏదైనా ఆర్థిక మందగమనం లేదా ప్రపంచ డిమాండ్‌లో తగ్గుదల ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. 2030 నాటికి 52% పునరుత్పాదక ఇంధన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం ఒక పెద్ద పని. ప్రస్తుతం మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో 15% మాత్రమే ఈ వనరుల నుండి వస్తోంది. గ్రిడ్‌లోకి అధిక మొత్తంలో పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని అనుసంధానించడం కూడా సవాళ్లను కలిగిస్తుంది. రాష్ట్ర అప్పు ₹9,32,242 కోట్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా, అయితే ఇది GSDP లో 18.3% గా నిర్వహించదగిన స్థాయిలోనే ఉంది. స్టార్టప్ రిజిస్ట్రేషన్లలో మహారాష్ట్ర అగ్రస్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, దేశవ్యాప్త నిధుల కుదింపు వల్ల తొలి దశ పెట్టుబడులు ప్రభావితమయ్యాయి, 2023 మొదటి అర్ధ భాగంలో నిధులు 72% తగ్గాయి. పునరుత్పాదక ఇంధన పార్కుల కోసం భూసేకరణ, ఓపెన్ యాక్సెస్ విధానాలు కూడా అనుసంధానంలో ఇబ్బందులను సృష్టిస్తున్నాయి.

భవిష్యత్తులో, మహారాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ బలమైన ఊపును కొనసాగిస్తుందని అంచనా. 2025-26 లో 7.9% వృద్ధి రేటుతో, జాతీయ అంచనాలను అధిగమించే అవకాశం ఉంది. మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్ పురోగతి, పునరుత్పాదక ఇంధనంపై దృష్టి దాని అగ్రస్థానాన్ని నిలబెట్టే అవకాశం ఉంది. కొత్త పునరుత్పాదక ఇంధన, ఇంధన నిల్వ విధానం (2025-36) సుస్థిరత పట్ల దీర్ఘకాలిక నిబద్ధతను తెలియజేస్తుంది, 2035-36 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి 65% పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని, గణనీయమైన స్టోరేజ్ అనుసంధానంతో లక్ష్యంగా చేసుకుంది. కొనసాగుతున్న విధాన సంస్కరణలు, వ్యాపార కార్యకలాపాలను సరళతరం చేసే ప్రయత్నాలు, FDI ఆకర్షణలు 2030 నాటికి $1 ట్రిలియన్ GDP లక్ష్యాన్ని సాధించే దిశగా రాష్ట్ర ప్రయాణాన్ని బలపరుస్తున్నాయి.