భారత సోలార్ రంగంలో భారీ సంక్షోభం: ఇక కన్సాలిడేషన్ తప్పదా?

పాలసీల పుణ్యమా అని పెరిగిన సామర్థ్యం

2020 నుంచి భారత సోలార్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ రంగం అద్భుతమైన వృద్ధిని సాధించింది. ప్రభుత్వ పాలసీలు, ముఖ్యంగా ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్, ఆమోదించబడిన మోడల్స్ & మాన్యుఫ్యాక్చరర్స్ (ALMM) వంటివి ఈ విస్తరణకు ఊతమిచ్చాయి. విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం దీని లక్ష్యం.

అయితే, ఈ వేగవంతమైన విస్తరణ వల్ల, దేశీయ డిమాండ్ సుమారు 40-50 GW ఉండగా, 2027 మార్చి నాటికి సోలార్ మాడ్యూల్ తయారీ సామర్థ్యం 165 GWని మించిపోతుందని అంచనా. ఇది తీవ్రమైన 'స్ట్రక్చరల్ గ్లట్'కు దారితీసింది.

వినియోగం తగ్గి, మార్కెట్‌పై ఒత్తిడి

ఈ అధిక సరఫరా (Oversupply) పరిణామంగా, మాడ్యూల్ అసెంబ్లీ ప్లాంట్లు ఇప్పుడు దాదాపు 40% సామర్థ్యంతోనే పనిచేస్తున్నాయి. ఇది గత ఏడాది మార్చికి ముందున్న 70% కంటే చాలా తక్కువ. ఈ అధిక సామర్థ్యం, ముఖ్యంగా చిన్న తయారీదారులపై తీవ్ర ఒత్తిడిని పెంచుతోంది.

గ్లోబల్, దేశీయంగా సోలార్ ఇన్‌స్టాలేషన్లు పెరుగుతున్నప్పటికీ, కొత్త సామర్థ్యం జోడించే వేగం డిమాండ్‌ను అందుకోవడం లేదు. ICRA, Wood Mackenzie వంటి రేటింగ్ ఏజెన్సీలు, చైనాలో చూసిన ట్రెండ్‌ల మాదిరిగానే, ఇన్వెంటరీ పెరిగి ధరలు పడిపోయే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నాయి.

ఎగుమతి ఆటంకాలు, ధరల పోటీ సవాళ్లు

అంతేకాకుండా, అమెరికా విధించిన టారిఫ్‌లు (tariffs) భారతదేశం నుంచి మాడ్యూల్ ఎగుమతులకు (exports) ఆటంకం కలిగిస్తున్నాయి. దీంతో కొన్ని భారతీయ తయారీదారులు తమ విదేశీ విస్తరణ ప్రణాళికలను పునరాలోచించుకోవాల్సి వస్తోంది. ఖర్చుల పరంగా కూడా పోటీ పడటం ఒక సవాలుగా మారింది. ఇంపోర్ట్ చేసుకున్న సెల్స్‌తో తయారైన భారతీయ మాడ్యూల్స్, పూర్తిగా చైనా నుంచి వచ్చిన వాటి కంటే ఖరీదైనవిగా ఉంటున్నాయి.

వెండి, అల్యూమినియం, రాగి వంటి ముడి పదార్థాల ధరలు పెరగడం, రూపాయి బలహీనపడటం కూడా మార్జిన్లపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి.

విశ్లేషకుల తీర్పు: టెక్నాలజీ పాతబడితే కష్టమే

సాంకేతికతలో వస్తున్న మార్పులు మార్కెట్‌ను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి. దేశంలోని దాదాపు 30 GW సోలార్ మాడ్యూల్ సామర్థ్యం, ప్రస్తుతం వాడుకలోంచి పోతున్న (obsolete) మోనోపెర్క్ (MonoPERC) టెక్నాలజీపై ఆధారపడి ఉంది. దీని స్థానంలో ToPCon, బైఫేషియల్ మాడ్యూల్స్ వంటి అధునాతన, సమర్థవంతమైన టెక్నాలజీలు వస్తున్నాయి.

తయారీదారులు పోటీలో నిలబడాలంటే, ఖరీదైన టెక్నాలజీ అప్‌గ్రేడ్‌లలో భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాలి. ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టుల కోసం ఉపయోగించే డొమెస్టిక్ కంటెంట్ రిక్వైర్మెంట్ (DCR) మాడ్యూల్స్, నాన్-DCR మాడ్యూల్స్ కంటే గణనీయంగా ఎక్కువ ధరకు అమ్ముడవుతున్నాయి.

భవిష్యత్ అంచనా: కన్సాలిడేషన్ తప్పదా?

ICRA, CRA వంటి విశ్లేషకులు, రాబోయే మూడు నుంచి ఐదు సంవత్సరాలలో ఈ రంగంలో భారీ 'కన్సాలిడేషన్' (ఏకీకరణ) తప్పదని అంచనా వేస్తున్నారు. చిన్న, స్వతంత్ర మాడ్యూల్ తయారీదారులు, తదుపరి తరం టెక్నాలజీల కోసం అవసరమైన నిరంతర పరిశోధన, అభివృద్ధి (R&D) , పెట్టుబడులను భరించలేకపోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ పరిస్థితి, రంగం అంతిమంగా కొద్దిమంది పెద్ద ఆటగాళ్లకే పరిమితమయ్యేలా ('big boys' club') మార్చేస్తుంది. Jakson Ltd (FY2025లో ₹7,150 Cr ఆదాయం), RenewSys India (₹2,420 Cr ఆదాయం) వంటి కంపెనీల ఆర్థిక పరిస్థితి, Saatvik Green Energy (P/E రేషియో సుమారు 25-33) వంటివి ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటాయి.

పరిశ్రమ నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం, అందరూ ఈ మిగులు, సాంకేతిక మార్పుల నుంచి బయటపడలేరు. ముందుకు వెళ్లే మార్గం, మెరుగైన కాస్ట్-కాంపిటీటివ్‌నెస్‌ను సాధించడం, ఎగుమతి మార్కెట్లను వైవిధ్యపరచడం, అధునాతన టెక్నాలజీలలో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.