భారత్ సోలార్ పవర్ దూకుడు: అమెరికా, యూరప్‌లను అధిగమించి.. 2026 నాటికి ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద మార్కెట్!

ప్రపంచ సోలార్ రంగంలో పెద్ద మార్పు చోటు చేసుకుంటోంది. భారతదేశం వార్షిక సోలార్ ఇన్‌స్టాలేషన్ల మార్కెట్‌లో అమెరికాను అధిగమించి, 2026 నాటికి రెండో స్థానానికి దూసుకుపోతుందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది గత దశాబ్దాలతో పోలిస్తే ఎంతో వేగవంతమైన వృద్ధి.

అయితే, అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి మార్కెట్లలో కొత్త సోలార్ సామర్థ్యం జోడింపు నెమ్మదించే అవకాశం ఉంది. భారత్ మాత్రం స్థిరంగా, వేగంగా విస్తరిస్తోంది. 2030 నాటికి 500 GW శిలాజ రహిత ఇంధన సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలనే లక్ష్యంలో భాగంగా, భారత్ 2030 నాటికి 280-300 GW సోలార్ శక్తిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. BloombergNEF అంచనాల ప్రకారం, 2026లో భారత్ 50 GWకి పైగా కొత్త సోలార్ సామర్థ్యాన్ని జోడించనుంది, ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 6% పెరుగుదల.

ఈ భారీ విస్తరణకు కారణాలివే:

ఈ అద్భుత వృద్ధికి అనేక కీలక ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు, రంగాల నుంచి వస్తున్న ఊపు కారణం. 'PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana' మరియు 'PM KUSUM 2.0' వంటి పథకాలు పంపిణీ చేయబడిన పునరుత్పాదక ఇంధన (DRE) వినియోగాన్ని పెంచుతున్నాయి. 2030 నాటికి DRE వాటా, ఇండియా ఇన్‌స్టాల్డ్ సోలార్ కెపాసిటీలో 20% నుండి **35%**కి పెరుగుతుందని అంచనా.

కమర్షియల్ & ఇండస్ట్రియల్ (C&I) రంగం అతిపెద్ద వృద్ధి చోదకంగా ఉంది, వార్షిక ఇన్‌స్టాలేషన్లు 10 GWకి చేరుకుంటున్నాయి. గ్రీన్ ఎనర్జీ ఓపెన్ యాక్సెస్, వర్చువల్ పవర్ పర్చేజ్ అగ్రిమెంట్స్ (VPPAs) వంటి పాలసీలు ఈ విభాగంలో డిమాండ్‌ను పెంచుతున్నాయి. నేషనల్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్, ఫ్లోటింగ్ సోలార్ పాలసీలు కూడా డిమాండ్‌ను సృష్టిస్తున్నాయి. శక్తి నిల్వ (Energy Storage) రంగంలో కూడా ఊపందుకోవడం, రాబోయే 18 నెలల్లో డబుల్-డిజిట్ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ కెపాసిటీ పెరుగుతుందని అంచనాలు.

తయారీ రంగం, సవాళ్లు:

ఇండియా డొమెస్టిక్ సోలార్ మాడ్యూల్ తయారీ సామర్థ్యం కూడా గణనీయంగా పెరుగుతోంది. ప్రొడక్షన్-లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్‌లు, ALMM, బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీ (BCD) వంటి చర్యలు ఇందుకు దోహదం చేస్తున్నాయి. మాడ్యూల్ తయారీ సామర్థ్యం 125 GWని మించిపోతుందని అంచనా.

అయితే, ఈ వేగవంతమైన వృద్ధికి ముందు, కీలక ముడి పదార్థాలైన పాలీసిలికాన్, ఇంగాట్స్, వేఫర్ల కోసం ఇండియా దిగుమతులపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది. PLI స్కీమ్ మాడ్యూల్, సెల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచినా, అప్‌స్ట్రీమ్ రంగాల్లో (పాలీసిలికాన్, వేఫర్) లక్ష్యాలు కేవలం 14%, 10% మాత్రమే చేరుకున్నాయి. చైనా నుండి ముడి పదార్థాల దిగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల భౌగోళిక, వ్యయపరమైన రిస్క్‌లు పెరుగుతున్నాయి.

2025 జూన్ నాటికి సుమారు 120 GW మాడ్యూల్ సామర్థ్యం ఉన్నా, కెపాసిటీ వినియోగం కేవలం 25% ఉండటం, 2026 నాటికి అధిక సరఫరా (oversupply) సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని ఆందోళనలున్నాయి.

కీలక రిస్కులు:

ఇండియా సోలార్ వృద్ధి కథ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని కీలక రిస్క్‌లు, నిర్మాణపరమైన బలహీనతలు పురోగతిని నెమ్మదింపజేయవచ్చు. పవర్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ కంపెనీల (DISCOMs) ఆర్థిక ఆరోగ్యం ఒక ప్రధాన ఆందోళన. వాటి పేరుకుపోయిన నష్టాలు INR7.08 ట్రిలియన్లు, వార్షిక పెరుగుదల 8%. ఇది ప్రాజెక్ట్ ఫైనాన్సింగ్ ఖర్చులను పెంచుతుంది. పునరుత్పాదక విద్యుత్ సామర్థ్యంతో పాటు ట్రాన్స్‌మిషన్ మౌలిక సదుపాయాలు పోటీ పడటం లేదు. దీనివల్ల ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో సోలార్, విండ్ పవర్ కర్టైల్‌మెంట్ (తగ్గింపు) జరిగి, డెవలపర్లకు ఆర్థిక నష్టాలు వస్తున్నాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు:

భవిష్యత్తులో, 2026 భారతదేశానికి సమగ్ర స్వచ్ఛ ఇంధన వృద్ధి సంవత్సరంగా మారనుంది. సోలార్, విండ్‌తో పాటు, ఎనర్జీ స్టోరేజ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రాబోయే 18 నెలల్లో డబుల్-డిజిట్ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ కెపాసిటీ పెరుగుతుందని అంచనా.

2030 నాటికి 500 GW స్వచ్ఛ ఇంధన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, ఇండియా రాబోయే ఐదేళ్లలో సుమారు $350 బిలియన్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2026 నాటికి C&I సోలార్ ఇన్‌స్టాలేషన్లు 30-35 GWకి చేరుకుంటాయని అంచనా. స్పష్టమైన పాలసీలు, అనుకూలమైన వడ్డీ రేట్లు, AI మౌలిక సదుపాయాల వంటి రంగాల నుంచి పెరుగుతున్న డిమాండ్ కారణంగా పునరుత్పాదక ఇంధన షేర్లపై బలమైన డిమాండ్ కొనసాగుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.