దేశ ఇంధన వ్యూహంలో కీలక మార్పు చోటుచేసుకుంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను కేంద్ర బడ్జెట్, పునరుత్పాదక ఇంధన (Renewable Energy) రంగంలో, ముఖ్యంగా వికేంద్రీకృత ఇంధన (Distributed Energy) ప్రాజెక్టులకు అపూర్వమైన నిధులను కేటాయించింది. జాతీయ ఇంధన భద్రతను పెంపొందించడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, పట్టణ గృహాలతో పాటు గ్రామీణ వ్యవసాయ సమాజాలకు అండగా నిలవడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు. ఈ భారీ కేటాయింపులు, స్వచ్ఛమైన ఇంధన అందుబాటును విస్తృతం చేయడమే కాకుండా, దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాలను పెంచడానికి గట్టి సంకేతాలనిస్తున్నాయి.
కీలక కేటాయింపులు: సౌరశక్తికి అండగా బడ్జెట్
2027 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (FY27) గాను, PM సూర్య ఘర్ ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజనకు కేంద్ర బడ్జెట్ భారీగా ₹22,000 కోట్లు కేటాయించింది. ఇది గత సంవత్సరం బడ్జెట్ అంచనాల కంటే 10% అధికం కాగా, FY26 సవరించిన అంచనాల కంటే 29% పెరుగుదల. దీని ప్రాధాన్యత మరింత పెరిగినట్లు తెలుస్తోంది. అదే సమయంలో, PM-KUSUM పథకానికి ₹5,000 కోట్లు కేటాయించారు. ఇది FY26 బడ్జెట్ అంచనాల కంటే ఏకంగా 92% పెరుగుదల. ఈ రెండు పథకాలకు కలిపి MNRE మొత్తం అంచనా వ్యయంలో సుమారు 82% కేటాయించడం విశేషం. ఈ బడ్జెట్ వికేంద్రీకృత స్వచ్ఛ ఇంధనానికి (Distributed Clean Energy) ఊతమిస్తూ, గృహాలు, రైతులకు నేరుగా మేలు చేస్తుందని నూతన, పునరుత్పాదక ఇంధన శాఖ మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి తెలిపారు.
రంగం వృద్ధి, మార్కెట్ అవకాశాలు
భారతదేశ పునరుత్పాదక ఇంధన రంగం (Renewable Energy Sector) బలమైన వృద్ధి బాటలో పయనిస్తోంది. ఇందులో సౌరశక్తి (Solar Power) కీలక పాత్ర పోషించనుంది. 2030 నాటికి 450 GW పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలనే లక్ష్యంతో, సౌరశక్తి వాటా గణనీయంగా ఉండనుంది. ప్రస్తుత బడ్జెట్, వికేంద్రీకృత ఇంధన (DRE) పై దృష్టి సారించడం ఈ జాతీయ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉంది. మారుమూల ప్రాంతాల్లో, ట్రాన్స్మిషన్, డిస్ట్రిబ్యూషన్ మౌలిక సదుపాయాలు తక్కువగా ఉన్న చోట్ల, DRE చాలా కీలకం. భారతదేశం రెసిడెన్షియల్ సోలార్ మార్కెట్లో ముందున్నా, సౌరశక్తి వినియోగం (penetration rate) కేవలం 3% కంటే తక్కువగా ఉంది. ఆస్ట్రేలియా (40%), జర్మనీ (12%), అమెరికా (7%) వంటి దేశాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. ఈ బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఈ అపారమైన అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవడానికి, దేశీయ సోలార్ విలువ గొలుసు (Solar Value Chain)లో డిమాండ్ను పెంచడానికి సహాయపడతాయి. పరిశ్రమ నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం, ఈ పెరిగిన నిధులు గణనీయమైన వృద్ధికి దారితీస్తాయి. సోలార్ గ్లాస్ తయారీకి అవసరమైన సోడియం యాంటిమోనేట్ (sodium antimonate) వంటి కీలక ముడి పదార్థాలపై బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీని (Basic Customs Duty) తొలగించడం వంటి సంస్కరణలు దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహిస్తాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు: పెట్టుబడులు, సవాళ్లు
ఈ ఆర్థిక ప్రాధాన్యత, సోలార్ పరిశ్రమలో భారీ ఎత్తున పెట్టుబడులకు అవసరమైన స్పష్టతను అందిస్తుందని భావిస్తున్నారు. SolarSquare వంటి కంపెనీలు రాబోయే సంవత్సరంలో 2-3 రెట్లు విస్తరణను అంచనా వేస్తున్నాయి. అయితే, కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. DRE ప్రాజెక్టులకు, వాటిలోని రిస్క్ కారణంగా అధిక వడ్డీ రేట్లు ఆకర్షించవచ్చు. గ్రామీణ డిస్ట్రిబ్యూషన్ గ్రిడ్లు, వికేంద్రీకృత విద్యుత్ ఉత్పత్తిని (distributed generation) నిర్వహించడానికి తరచుగా ఆధునీకరణ అవసరం. ట్రాన్స్మిషన్, ఎనర్జీ స్టోరేజ్ వంటి కీలక రంగాలపై ఖర్చు నిలిచిపోవడం లేదా తగ్గడంపై నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇవి పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని గ్రిడ్లోకి సమర్థవంతంగా అనుసంధానం చేయడానికి చాలా అవసరం. 2030 నాటికి 500 GW పునరుత్పాదక సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నందున, DRE వ్యూహాత్మక విస్తరణ, అవసరమైన గ్రిడ్ ఆధునీకరణ, ఆర్థిక పరిష్కారాలు దేశ ఇంధన భద్రత, ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.