SHANTI యాక్ట్ తో అణు బాధ్యతల్లో విప్లవం
భారతదేశం ఇటీవల తీసుకొచ్చిన SHANTI యాక్ట్, అణు విద్యుత్ రంగంలో పెట్టుబడులకు సరికొత్త మార్గాన్ని సుగమం చేసింది. డిసెంబర్ 2025లో ఆమోదం పొందిన ఈ చట్టం, అంతర్జాతీయ సరఫరాదారులపై (suppliers) ఉన్న భారంగా మారిన బాధ్యతలను తొలగించింది. గతంలో ఉన్న 2010 సివిల్ లయబిలిటీ ఫర్ న్యూక్లియర్ డ్యామేజ్ (CLND) చట్టానికి బదులుగా, ఇప్పుడు ప్రధాన బాధ్యత ఆపరేటర్ పైనే ఉంటుంది. అలాగే, సరఫరాదారుల బాధ్యతలకు పరిమితులు విధించారు. ఈ కీలక మార్పుతో పాటు, అణు ప్రాజెక్టులలో 49% వరకు విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు (FDI) అనుమతి లభించడంతో, విదేశీ కంపెనీలకు, పెట్టుబడిదారులకు రిస్క్ గణనీయంగా తగ్గింది. దీంతో, భారతదేశం ఇప్పుడు మరింత ఆకర్షణీయమైన మార్కెట్ గా మారింది.
స్మాల్ మాడ్యులర్ రియాక్టర్స్ (SMRs) పై ప్రత్యేక దృష్టి
భారత్, అమెరికా ప్రతినిధుల బృందం దృష్టిలో స్మాల్ మాడ్యులర్ రియాక్టర్స్ (SMRs) ఒక ప్రధానాంశంగా మారాయి. SMRలు మరింత సౌలభ్యం, మెరుగైన ఖర్చు సామర్థ్యాన్ని అందిస్తాయి. భవిష్యత్ అణు విద్యుత్ అవసరాలకు ఇవి కీలకమని భావిస్తున్నారు. 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, పెరుగుతున్న ఇంధన డిమాండ్ ను తీర్చడానికి, డీకార్బనైజేషన్ లక్ష్యాలను సాధించడానికి SMRల వంటి అధునాతన సాంకేతికతలపైనే భారతదేశం ఆధారపడుతోంది. SHANTI యాక్ట్, SMRల అభివృద్ధిని, సాంకేతికత మార్పిడిని వేగవంతం చేయనుంది. ఇప్పటికే గ్లోబల్ అణు మార్కెట్ వృద్ధి చెందుతుండగా, ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతం పెద్ద రియాక్టర్లు, SMRలకు కీలక కేంద్రంగా మారే అవకాశం ఉంది.
కీలక సంస్థలు, మార్కెట్ లో స్థానం
ఈ విధానపరమైన మార్పులు, ప్రధాన భారతీయ కంపెనీలకు గణనీయమైన అవకాశాలను సృష్టిస్తున్నాయి. ప్రముఖ ఇంజనీరింగ్ సంస్థ లార్సెన్ & టూబ్రో (L&T) - మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹5.42 ట్రిలియన్లు, P/E సుమారు 33.6 - ఇప్పటికే కీలక రియాక్టర్ భాగాలను తయారు చేస్తోంది. అదానీ ఎంటర్ప్రైజెస్ - మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹3.5 ట్రిలియన్లు, P/E 32.7-35.9 మధ్య - కూడా ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలలో తమ పాత్రను విస్తరిస్తోంది. భారత్ హెవీ ఎలక్ట్రికల్స్ లిమిటెడ్ (BHEL) వంటి కంపెనీలు కూడా భారతదేశ అణు విద్యుత్ వృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. L&T, అదానీ వంటి కంపెనీల ప్రస్తుత విలువలు, భారతదేశ పారిశ్రామిక భవిష్యత్తుపై పెట్టుబడిదారుల ఆశావాదాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి, అయినప్పటికీ అవి ప్రీమియం వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి.
సంస్కరణలున్నా.. సవాళ్లు తప్పవు!
ఈ సంస్కరణలు ఎంత ప్రోత్సాహకరంగా ఉన్నప్పటికీ, అమలులో మాత్రం అనేక సవాళ్లు మిగిలి ఉన్నాయి. విధానాలను ఆచరణాత్మక ప్రాజెక్టులుగా మార్చడం అనేది సమర్థవంతమైన నిర్వహణ, వేగవంతమైన నియంత్రణ ప్రక్రియలు (regulatory speed), బలమైన సంస్థాగత సామర్థ్యాలు, స్పష్టమైన ఫైనాన్సింగ్ ప్రణాళికలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అణు విద్యుత్, చౌకగా లభించే సౌర, పవన శక్తితో పోటీ పడాల్సి వస్తుంది. నిర్మాణానికి పట్టే సుదీర్ఘ సమయం కూడా అమలులో రిస్క్ లను పెంచుతుంది. SHANTI యాక్ట్ అంతర్జాతీయ బాధ్యత నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రజల విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి బలమైన భద్రతా పర్యవేక్షణ, వివాద పరిష్కార యంత్రాంగాలు అవసరం. అణు సరఫరాదారుల గ్రూప్ (NSG) లో భారతదేశం గతంలో ఎదుర్కొన్న బహిష్కరణ వంటి భౌగోళిక రాజకీయ అంశాలు కూడా సమస్యలను సృష్టిస్తాయి.
భారతదేశ ప్రతిష్టాత్మక అణు భవిష్యత్తు
భారతదేశం 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది ప్రస్తుత ~9 GW సామర్థ్యం కంటే చాలా ఎక్కువ. ఈ విస్తరణకు అవసరమైన ప్రైవేట్, విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంలో SHANTI యాక్ట్ ఒక కీలక సాధనంగా మారనుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన భద్రత, నెట్-జీరో లక్ష్యాలపై పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యతతో, అణు విద్యుత్ ఒక విశ్వసనీయమైన, తక్కువ-కార్బన్ ఎంపికగా పునరుజ్జీవనం పొందుతోంది. భారతదేశం తీసుకువచ్చిన చట్టపరమైన సంస్కరణలు, SMRలపై దృష్టి సారించడం భవిష్యత్ అణు శక్తి రంగంలో కీలక పాత్ర పోషించడానికి దేశాన్ని సిద్ధం చేస్తున్నాయి.