భారత్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ: సామర్థ్యం భారీగా పెరుగుతోంది, కానీ ఆటంకాలు తప్పవా?

దేశం సాధించిన పురోగతి

భారతదేశం రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ రంగంలో ప్రపంచంలోనే మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచ సామర్థ్యంలో దాదాపు 5% వాటాను కలిగి ఉంది. రాబోయే ఐదేళ్లలో, అంటే 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఉన్న 475 GW సామర్థ్యం నుంచి 2030 నాటికి 705 GWకి గణనీయంగా పెరగనుంది.

దీనికి ప్రధాన కారణం సౌర విద్యుత్ ధరలు 60.6%, పవన విద్యుత్ ధరలు 20.4% (FY16-FY24 మధ్య) భారీగా తగ్గడమే. దీంతో రెన్యూవబుల్స్ శిలాజ ఇంధనాల కంటే చాలా చౌకగా మారుతున్నాయి. 2030 నాటికి 500 GW నాన్-ఫాసిల్ ఇంధన సామర్థ్యం అనే లక్ష్యాన్ని కూడా దేశం దాదాపు మధ్యలోనే చేరుకోబోతోంది.

గ్రిడ్ సవాళ్లు, అనుసంధాన సమస్యలు

అయితే, ఈ వేగవంతమైన విస్తరణ గ్రిడ్ నిర్వహణకు పెద్ద సవాళ్లను విసురుతోంది. నిరంతరం మారుతున్న సౌర, పవన విద్యుత్‌ను గ్రిడ్‌లోకి సమర్థవంతంగా అనుసంధానించడానికి ప్రసార, పంపిణీ నెట్‌వర్క్‌లను గణనీయంగా అప్‌గ్రేడ్ చేయాల్సి ఉంటుంది. దీనికి సుమారు 150 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులు అవసరం.

సౌర, పవన విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో ఉండే అనిశ్చితి (Intermittency) వల్ల గ్రిడ్ స్థిరత్వం, నిరంతరాయ విద్యుత్ సరఫరాకు పరిష్కారాలు అవసరం. అందుకే హైబ్రిడ్ ప్రాజెక్టులు, బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ (BESS), పంప్డ్ హైడ్రో వంటి వాటిపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. గ్రీన్ ఎనర్జీ ట్రేడింగ్ కూడా ఇండియన్ ఎనర్జీ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో పెరుగుతోంది.

మార్కెట్ పోటీ, ఖర్చుల తీరు

Adani Green Energy, NTPC, JSW Energy, Tata Power వంటి అగ్ర కంపెనీలు ఈ రంగంలో దూసుకుపోతున్నాయి. భారతదేశంలో సోలార్ పవర్ ఖర్చు 2010-2024 మధ్య 91% తగ్గింది. దీంతో ప్రపంచంలోనే అత్యంత పోటీతత్వ ధరలతో విద్యుత్ అందిస్తోంది.

ఒకప్పుడు సోలార్ టారిఫ్‌లు ₹2/kWh కంటే తక్కువ స్థాయికి చేరాయి, అయితే ఇటీవలి కాలంలో విండ్ టారిఫ్‌లు స్వల్పంగా పెరిగాయి. ఇలాంటి సానుకూలతలు ఉన్నా, డిస్ట్రిబ్యూషన్ కంపెనీలు (DISCOMs) ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉండటం ఒక పెద్ద ఆందోళన. వీరి ఆర్థిక సమస్యలు పవర్ పర్చేజ్ అగ్రిమెంట్స్ (PPAs) సంతకం చేయడంలో ఆలస్యానికి, ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోవడానికి దారితీస్తాయి.

ఆందోళన కలిగించే అంశాలు, భౌగోళిక రాజకీయ రిస్కులు

వృద్ధి గణాంకాల వెనుక, కొన్ని నిర్మాణపరమైన బలహీనతలు, బయటి ఒత్తిళ్లు కూడా ఉన్నాయి. లిథియం, కోబాల్ట్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం భారతదేశం 100% దిగుమతులపై ఆధారపడటం (ముఖ్యంగా చైనా నుంచి) ఒక ప్రధాన సమస్య. ఇది సరఫరా అంతరాయాలు, ధరల అస్థిరత, భౌగోళిక రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు దారితీస్తుంది.

భూసేకరణ సమస్యలు, నియంత్రణపరమైన అడ్డంకులు కూడా పెద్ద ఎత్తున రెన్యూవబుల్ ప్రాజెక్టుల విస్తరణను ఆలస్యం చేస్తున్నాయి. చాలా రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ కంపెనీలకు అధిక మూలధన వ్యయం (CAPEX) ఉంటోంది. EBITDA తో పోలిస్తే నికర రుణాల నిష్పత్తి 8x కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందని అంచనా, ఇది ఆర్థిక రిస్క్ ను పెంచుతుంది.

గతంలో Adani Green Energy చైర్మన్‌పై వచ్చిన ఆరోపణలు వంటి సంఘటనలు ఇన్వెస్టర్ల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయగలవు. ఫీడ్-ఇన్ టారిఫ్‌ల నుంచి పోటీ బిడ్డింగ్‌కు మారడం వల్ల ప్రాజెక్ట్ లాభదాయకత తగ్గి, డెవలపర్లు లాభాల కోసం స్కేల్, ఇంటిగ్రేటెడ్ సొల్యూషన్స్‌పై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.

భవిష్యత్ అంచనాలు, పెట్టుబడుల తీరు

ఈ సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ విధానాలు, సాంకేతిక పురోగతి, పెట్టుబడిదారుల ఆసక్తి నేపథ్యంలో భారతదేశ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ రంగానికి భవిష్యత్ సానుకూలంగానే కనిపిస్తోంది. విశ్లేషకులు సాధారణంగా తటస్థంగా లేదా ఆశాజనకంగానే ఉన్నారు, ధరల లక్ష్యాలు నిరంతర వృద్ధి సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి.

కెపాసిటీ పెరుగుదలకు సుమారు 175 బిలియన్ డాలర్లు, గ్రిడ్ మెరుగుదలకు 150 బిలియన్ డాలర్ల మేర పెట్టుబడులు అవసరమని అంచనా. ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకం, సోలార్ పార్కుల అభివృద్ధి వంటివి దేశీయ తయారీని, ప్రాజెక్ట్ అమలును ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. హైబ్రిడ్ ప్రాజెక్టులు, ఎనర్జీ స్టోరేజ్, గ్రీన్ హైడ్రోజన్‌పై కొనసాగుతున్న దృష్టి, దేశం యొక్క డీకార్బొనైజేషన్ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి అవసరమైన స్థిరమైన, నమ్మకమైన విద్యుత్ సరఫరా వైపు రంగాన్ని నడిపిస్తోంది.