పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు యథాతథం! అంతర్జాతీయంగా మంట.. దేశీయ OMCs కు భారీ నష్టం!

ప్రభుత్వ జోక్యం: OMCs నష్టాలకు ఊరట?

అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతున్నా, భారతదేశంలో మాత్రం పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను జనవరి నాటి స్థాయిల్లోనే స్థిరంగా ఉంచారు. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీల (OMCs) నష్టాలను తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం రంగంలోకి దిగింది. OMCs ఇప్పుడు దేశీయ రిఫైనరీల నుండి పెట్రోల్, డీజిల్, ఏవియేషన్ టర్బైన్ ఫ్యూయల్ (ATF), కిరోసిన్ వంటి రిఫైన్డ్ ఉత్పత్తులను డిస్కౌంట్ ధరకు కొనుగోలు చేయడానికి అనుమతించింది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్ లో ధరలు పెరిగినా, దేశీయ రిటైల్ ధరలను మాత్రం మార్చకుండా ఉంచడం వల్ల వాటికి తప్పనిసరిగా వచ్చే ఆర్థిక నష్టాన్ని కొంతవరకు తగ్గించడమే ఈ చర్య లక్ష్యం.

అంతర్జాతీయంగా ధరల మంట, ఇండియాలో మాత్రం స్తంభన!

కొటాక్ (Kotak) విశ్లేషణ ప్రకారం, అనేక అభివృద్ధి చెందిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో జనవరి నుండి ఇంధన ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. ఉదాహరణకు, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ లో డీజిల్ ధరలు 84% పెరిగాయి. ఆస్ట్రేలియా, అమెరికా దేశాల్లో 65%, 62% కంటే ఎక్కువ మేర ధరల పెరుగుదల కనిపించింది. కెనడా, పాకిస్థాన్, ఫ్రాన్స్, శ్రీలంక, బ్రిటన్ వంటి దేశాల్లో 35% నుండి 53% వరకు ధరలు పెరిగాయి. చైనా, బ్రెజిల్, రష్యా వంటి దేశాల్లో కూడా ధరలు స్వల్పంగానే అయినా పెరిగాయి.

అయితే, భారతదేశం ఈ విషయంలో పూర్తిగా భిన్నంగా నిలుస్తోంది. జనవరితో పోలిస్తే డీజిల్ ధరలు ₹87.6 వద్ద, పెట్రోల్ ధరలు ₹94.7 వద్ద యథాతథంగా ఉన్నాయి. చాలా దేశాలు రెండంకెల పెరుగుదలను నమోదు చేస్తుంటే, ఇక్కడ ధరలు పూర్తిగా స్తంభించిపోయాయి.

ధరల స్తంభనతో OMCs కు భారీ నష్టాలు

వినియోగదారులకు ధరల భారం పడకుండా ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటున్నా, భారతీయ OMCs పై ఆర్థిక భారం మాత్రం విపరీతంగా పెరుగుతోంది. మాక్వరీ గ్రూప్ (Macquarie Group) అంచనాల ప్రకారం, ప్రస్తుత స్పాట్ ధరల వద్ద, ఒక్కో లీటరు పెట్రోల్ పై OMCs కి సుమారు ₹18, డీజిల్ పై సుమారు ₹35 నష్టం వస్తోంది. కొటాక్ ఇన్స్టిట్యూషనల్ ఈక్విటీస్ (Kotak Institutional Equities) మరింత తీవ్రమైన నష్టాలను సూచిస్తోంది - క్రూడ్ ఆయిల్, పన్నుల భారం పెరుగుదలతో పెట్రోల్ పై ₹24 వరకు, డీజిల్ పై ₹60 వరకు నష్టం ఉండవచ్చని అంచనా. ఈ పరిస్థితి ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (HPCL) వంటి కంపెనీల త్రైమాసిక లాభాలను ఏకంగా 82% మేర తగ్గించే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం బ్రెంట్ క్రూడ్ సుమారు $95.04 బ్యారెల్ కు, WTI సుమారు $86.58 బ్యారెల్ కు ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. మధ్యప్రాచ్యంలోని భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు ఈ ధరల పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం.

ఇంధన ధరల నిర్వహణలో భారతదేశ చరిత్ర

భారతదేశంలో ఇంధన ధరలను సబ్సిడీలు, విధానపరమైన జోక్యాల ద్వారా నిర్వహించడం చాలా కాలంగా జరుగుతోంది. 2002 నుండి 2004 మధ్య దశలవారీగా రద్దు చేయబడిన అడ్మినిస్టర్డ్ ప్రైసింగ్ మెకానిజం (APM) ధరలను నియంత్రించేది. పెట్రోల్ ధరలను 2010 లో, డీజిల్ ధరలను 2014 లో డీరెగ్యులేట్ చేసినప్పటికీ, అంతర్జాతీయంగా ధరలు విపరీతంగా పెరిగినప్పుడు వినియోగదారులపై భారం పడకుండా నివారించడానికి ప్రభుత్వాలు తరచుగా జోక్యం చేసుకుంటూ వచ్చాయి. ఎక్సైజ్ డ్యూటీని సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా దేశీయ ఖర్చులను నిర్వహించేవారు. ప్రస్తుతం OMCs నష్టాలను భరిస్తూ, రిఫైనరీల నుండి డిస్కౌంట్ ధరలకు ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసే వ్యూహం, వినియోగదారులను తక్షణ ధరల అస్థిరత నుండి రక్షించే లక్ష్యంతో అమలు చేస్తున్న దీర్ఘకాలిక పద్ధతిలో ఒక ఆధునిక రూపం.

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం: రూపాయి, లోటు, ద్రవ్యోల్బణం

ఇంధన ధరల స్థిరత్వం భారతదేశ స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. భారతదేశం యొక్క అతిపెద్ద దిగుమతి ముడి చమురు, FY24 లో సుమారు USD 180 బిలియన్ విలువైనది. పెరిగిన చమురు ధరలు కరెంట్ అకౌంట్ డెఫిసిట్ (CAD) ను పెంచుతాయి, ప్రతి $10 బ్యారెల్ పెరుగుదలకు GDP లో 0.4% అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉంది. భారత రూపాయి సుమారు 93-94.8 డాలర్ల వద్ద బలహీనపడింది, ఇది దిగుమతి బిల్లును, ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లను మరింత పెంచుతుంది. మధ్యప్రాచ్యంలో భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద ఆటంకాలు ప్రస్తుత క్రూడ్ ధరల అస్థిరతకు ప్రధాన చోదక శక్తులు.

ఆర్థిక భారం, నిలకడ లేని నష్టాలు: భవిష్యత్ ఆందోళనలు

వినియోగదారులు కొంత ఉపశమనం పొందుతున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వంపై ఆర్థిక భారం, OMCs యొక్క ఆర్థిక ఆరోగ్యం తీవ్ర ఒత్తిడికి లోనవుతున్నాయి. లీటరుకు వస్తున్న ప్రస్తుత నష్టాలు దీర్ఘకాలంలో నిలకడ లేనివి, ఇవి భారతదేశ ఆర్థిక లోటును పెంచే ప్రమాదం ఉంది, FY27 నాటికి GDP లో 4.3% గా ఉన్న లోటు లక్ష్యాన్ని దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది. భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి, చమురు ధరలు అధికంగానే కొనసాగే అవకాశం వంటి పరిస్థితుల్లో ఈ విధానం యొక్క నిలకడపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. OMCs బలమైన రిఫైనింగ్ మార్జిన్ల (ఉదాహరణకు, IOCL కి $10.10/బ్యారెల్, BPCL కి $12/బ్యారెల్) నుండి ప్రయోజనం పొందుతున్నప్పటికీ, అవి మార్కెటింగ్ నష్టాలను భర్తీ చేయడానికి సరిపోవడం లేదు. రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ (P/E ~21.97) వంటి వైవిధ్యభరితమైన ఇంధన దిగ్గజాలతో పోలిస్తే, భారతీయ OMCs చాలా తక్కువ P/E నిష్పత్తులలో (HPCL ~5.16, IOCL ~5.51-6.01, BPCL ~5.35-6.12) ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. నాయారా ఎనర్జీ, షెల్ వంటి ప్రైవేట్ కంపెనీలు ఇప్పటికే తమ ధరలను సర్దుబాటు చేస్తున్నాయి, ఇది ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది.

భవిష్యత్ అంచనా: ఎన్నికల తర్వాత ధరలు పెరుగుతాయా?

భవిష్యత్ అంచనాలపై విశ్లేషకుల అభిప్రాయాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి. మోతీలాల్ ఒస్వాల్ (Motilal Oswal) వంటి నివేదికలు, క్రూడ్ ధరలు స్థిరపడి, మార్కెటింగ్ మార్జిన్లు మెరుగుపడితే OMCs స్టాక్ రికవరీ, 'సూపర్ నార్మల్' లాభాలకు అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నాయి, అయితే ఇది ధరల సవరణపై ఆధారపడి ఉంటుంది. IOCL Q3 FY26 లో బలమైన ఫలితాల ఆధారంగా 'బై' రేటింగ్ పొందింది. ఏదేమైనా, ప్రస్తుత మార్కెట్ పరిస్థితులు, OMCs భారీ నష్టాలు ఎన్నికల తర్వాత ధరల దిద్దుబాటు జరిగే అవకాశాన్ని సూచిస్తున్నాయి. OMCs స్టాక్స్ ప్రస్తుత విలువలు, దీర్ఘకాలిక సగటుల కంటే తక్కువగా ట్రేడ్ అవుతుండటం కొంత మద్దతునిస్తున్నప్పటికీ, అధిక క్రూడ్ ధరలు, ధరల స్తంభన లాభదాయకతపై స్పష్టమైన ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తున్నాయి.