భారతదేశ గ్రిడ్ సమస్య: **60GW** సౌర విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోయాయి! కారణం ఏంటి?

భారతదేశం యొక్క ప్రతిష్టాత్మక స్వచ్ఛ ఇంధన లక్ష్యాలకు గట్టి ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. దేశంలో సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తి వేగంగా పెరుగుతున్నా, దానికి తగ్గట్టుగా విద్యుత్ ప్రసార వ్యవస్థ (గ్రిడ్) అభివృద్ధి చెందకపోవడంతో, ముఖ్యంగా రాజస్థాన్‌లో దాదాపు 60 గిగావాట్ల (GW) సౌర విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోయాయి. దీనివల్ల భారీగా పెట్టుబడులు ఆగిపోతున్నాయి.

అసలు సమస్య ఏంటి? - నిలిచిపోయిన కెపాసిటీ

సౌరశక్తికి అనుకూలమైన రాజస్థాన్‌లో అతిపెద్ద సమస్య తలెత్తింది. ఇక్కడ సుమారు 60 GW మేర స్వచ్ఛ ఇంధన ప్రాజెక్టులు, అవసరమైన ట్రాన్స్‌మిషన్ కనెక్షన్ల కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి. సెంట్రల్ ట్రాన్స్‌మిషన్ యుటిలిటీ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (CTUIL) ఈ భారీ దరఖాస్తులకు అవసరమైన ట్రాన్స్‌మిషన్ వ్యవస్థలను అందించడం తమకు సాధ్యం కాదని స్పష్టం చేసింది. రాజస్థాన్‌లో సుమారు 130 GW వరకు గ్రిడ్ కనెక్టివిటీ కోసం దరఖాస్తులు వస్తే, కేవలం 73 GW కు మాత్రమే ట్రాన్స్‌మిషన్ వ్యవస్థలను ప్లాన్ చేస్తున్నారు లేదా నిర్మిస్తున్నారు. ఈ ప్రణాళికా లోపం, అమలులో జాప్యం వల్లే ఈ పరిస్థితి ఏర్పడిందని CTUIL తెలిపింది.

CERC జోక్యం, వ్యవస్థాగత లోపాలు

ఈ సమస్య తీవ్రతను గుర్తించిన సెంట్రల్ ఎలక్ట్రిసిటీ రెగ్యులేటరీ కమిషన్ (CERC), ట్రాన్స్‌మిషన్ ఆలస్యం కారణంగా ఒక డెవలపర్ తన 400 MW సోలార్ పార్క్ కనెక్టివిటీ అప్లికేషన్‌ను రద్దు చేసుకుని, తన బ్యాంక్ గ్యారెంటీలను తిరిగి పొందేందుకు అనుమతించింది. ఇది దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న విస్తృత ప్రణాళికా సమస్యలను సూచిస్తోంది.

దేశవ్యాప్త ప్రభావం, పెట్టుబడిదారుల ఆందోళన

ఇది కేవలం రాజస్థాన్‌కు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. దేశవ్యాప్తంగా, జూన్ 2025 నాటికి దాదాపు 50 GW పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం ట్రాన్స్‌మిషన్ సమస్యల వల్ల నిలిచిపోయినట్లు అంచనా. FY2025 లో ట్రాన్స్‌మిషన్ లైన్ల జోడింపు లక్ష్యాలను 42% మేర అందుకోలేకపోయారు. ఇటువంటి ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోవడం వల్ల పెట్టుబడిదారులకు భారీ నష్టాలు వస్తాయి. చిన్న డెవలపర్‌లకు, ట్రాన్స్‌మిషన్ కోసం ఎదురుచూడటం వల్ల ఖర్చులు పెరిగి, ప్రాజెక్టులు విఫలమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

పరిష్కార మార్గాలు, భవిష్యత్ ప్రణాళికలు

2030 నాటికి 500 GW స్వచ్ఛ ఇంధన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, ట్రాన్స్‌మిషన్, స్టోరేజీలో $150-170 బిలియన్ మేర పెట్టుబడులు అవసరం. సెంట్రల్ ఎలక్ట్రిసిటీ అథారిటీ (CEA) 2035-36 నాటికి 900 GWకు పైగా నాన్-ఫాసిల్ ఇంధన సామర్థ్యాన్ని సమీకృతం చేయడానికి ఒక ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. దీనికి దాదాపు ₹7.9 ట్రిలియన్ ఖర్చు అవుతుందని అంచనా. సుదూర ప్రాంతాలకు సౌర విద్యుత్‌ను సమర్థవంతంగా తరలించడానికి హై-వోల్టేజ్ డైరెక్ట్ కరెంట్ (HVDC) టెక్నాలజీని ఉపయోగించడం కూడా కీలకమని భావిస్తున్నారు.