భారత్ ఇంధన సంక్షోభం: OMCలకు ధరల పిడుగు! పెట్రోల్, డీజిల్ సరఫరాకు ముప్పు..?

ధరల కుదుపుతో OMCల కష్టాలు

అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు ప్రస్తుతం బ్యారెల్ $100 మార్కును దాటాయి. అయినప్పటికీ, దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు ఏప్రిల్ 2022 నుంచి మారలేదు. దీంతో ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (HPCL) వంటి ప్రభుత్వ రంగ చమురు కంపెనీలు (OMCs) వినియోగదారులను కాపాడే క్రమంలో భారీగా నష్టపోతున్నాయి. ఈ ఆర్థిక ఒత్తిడి కారణంగా, OMCలు తమ డీలర్లకు మునుపటి క్రెడిట్ విధానాన్ని పక్కనపెట్టి, 'క్యాష్ అండ్ క్యారీ' (ముందుగా చెల్లించి కొనుగోలు) విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నాయి. ఇది డీలర్ల నగదు ప్రవాహాన్ని (Cash Flow) దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది, అయినప్పటికీ దేశవ్యాప్తంగా ఇంధన నిల్వలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయని అధికారులు చెబుతున్నారు.

LPG, సహజ వాయువు దిగుమతులకు అధిక ముప్పు

పెట్రోల్, డీజిల్ సరఫరా స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) మరియు లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) దిగుమతులు మాత్రం మరింత ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే LPGలో దాదాపు 90%, LNGలో 50-80% వరకు కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండానే రవాణా అవుతాయి. ఈ మార్గంలో ఆటంకాలు ఏర్పడితే, LPG సరఫరాలు తీవ్రంగా దెబ్బతింటాయి. ఇప్పటికే వాణిజ్య వినియోగాన్ని పరిమితం చేసి, గృహావసరాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. సహజ వాయువు సరఫరాలో కూడా ఒత్తిడి పెరిగి, పారిశ్రామిక వినియోగదారులకు కోతలు విధించాల్సి వస్తోంది. అయితే, ముడి చమురు విషయంలో రష్యా నుంచి దిగుమతులు పెంచుకోవడం ద్వారా సరఫరాను కొంతవరకు బలోపేతం చేసుకున్నారు.

వ్యూహాత్మక నిల్వలు ఆందోళనకరం

దేశ ఇంధన భద్రతకు మరో పెద్ద సవాలు.. అత్యల్పంగా ఉన్న వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం నిల్వలు (SPR). మార్చి 2026 నాటికి, మొత్తం 5.33 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల సామర్థ్యం ఉన్న SPRలు కేవలం 64% మాత్రమే నిండి, సుమారు 3.37 MMT నిల్వలు ఉన్నాయి. పూర్తి సామర్థ్యంతో ఉన్నా, ఇవి కేవలం 9.5 రోజుల డిమాండ్‌ను తీర్చగలవు. ప్రస్తుత నిల్వలతో కేవలం 5 రోజుల సరఫరా మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. దేశం ముడి చమురు కోసం దాదాపు 88.5% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతున్న నేపథ్యంలో, పెరుగుతున్న పశ్చిమ ఆసియా ఉద్రిక్తతలు బ్రెంట్ క్రూడ్ ధరలను $100-$112 కు చేర్చడంతో ఈ తక్కువ నిల్వలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

కంపెనీలపై ఒత్తిడి, రేటింగ్స్

ఈ ఇంధన సరఫరా భరోసాల వెనుక OMCల ఆర్థిక స్థితిగతులపై గణనీయమైన ఒత్తిడి ఉంది. దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురులో అధిక వాటా (సుమారు 90%) మరియు హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా సుమారు 40-50% రవాణా కావడమే దేశ ఇంధన భద్రతకు ప్రధాన ముప్పు. పెరుగుతున్న ధరలను వినియోగదారులకు బదిలీ చేయలేకపోవడం వల్ల, OMCలు నగదు ప్రవాహ సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీని ప్రభావం వేలాది ఇంధన డీలర్ల వ్యాపారాలపై పడే అవకాశం ఉంది. గోల్డ్‌మన్ సాచ్స్, మూడీస్ వంటి రేటింగ్ ఏజెన్సీలు కూడా OMCల మార్జిన్ల తగ్గుదల, ప్రతికూల రిస్క్-రివార్డ్ ప్రొఫైల్స్ గురించి హెచ్చరించాయి. రూపాయి బలహీనపడటం కూడా దిగుమతి వ్యయాన్ని పెంచుతోంది.

భవిష్యత్ వ్యూహాలు

దేశం తన ఇంధన భద్రత కోసం ముడి చమురు మూలాలను వైవిధ్యపరుస్తోంది. ముఖ్యంగా రష్యా నుంచి దిగుమతులను పెంచుతోంది. వ్యూహాత్మక నిల్వలను విస్తరించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నా, కొత్త ప్రాజెక్టులు 2030 వరకు అందుబాటులోకి రాకపోవచ్చు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న అనిశ్చితి నేపథ్యంలో, సరఫరా కొనసాగింపును నిర్ధారించడానికి, జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడటానికి నిరంతర అప్రమత్తతతో వ్యవహరించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.