భారతదేశ ఇంధన, ఖనిజ రంగాల్లో కొత్త రిస్కులు! టాటా స్టీల్ CEO హెచ్చరిక

వైవిధ్యీకరణలో ఇరువైపులా పదును

భారతదేశ ఇంధన వనరులను విస్తరించడం, కీలకమైన ఖనిజాలను (Critical Minerals) సేకరించడం వంటి వ్యూహాలు... ప్రపంచవ్యాప్త డిమాండ్, భౌగోళిక రాజకీయ మార్పుల (Geopolitical Shifts) నేపథ్యంలో అవసరమైనవే. అయితే, ఇవి కొత్త రిస్కులను కూడా సృష్టిస్తున్నాయని టాటా స్టీల్ CEO & MD టీవీ నరేంద్రన్ వివరించారు. సరఫరా గొలుసులను (Supply Chains) విస్తృతం చేయడం వల్ల దిగుమతులపై, వాటి సజావుగా సాగడానికి అవసరమైన రాజకీయ ఇచ్ఛాశక్తి (Political Goodwill)పై ఆధారపడటం పెరుగుతుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. కోవిడ్ మహమ్మారి, రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు వంటి ప్రపంచవ్యాప్త అంతరాయాల తర్వాత ఈ అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది. ఇవి సరఫరా గొలుసులను తీవ్రంగా దెబ్బతీయడంతో పాటు, కమోడిటీ ధరలను అస్థిరపరిచి, కీలక షిప్పింగ్ మార్గాలను అడ్డుకున్నాయి. వైవిధ్యీకరణ అనేది శక్తి భద్రతకు, ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కీలకమైనప్పటికీ, ఇది రిస్కులను తొలగించకుండా, వాటిని మార్చివేస్తుంది. కొత్త ఆధారపడటాలను (Dependencies) చురుగ్గా నిర్వహించాల్సిన అవసరాన్ని ఇది నొక్కి చెబుతోంది.

కీలక ఖనిజాలు ఎందుకు ముఖ్యం?

లిథియం, కోబాల్ట్, అరుదైన భూమి ఖనిజాలు (Rare Earth Minerals) వంటి కీలక ఖనిజాలకు ప్రపంచవ్యాప్త డిమాండ్ విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ఇంధన పరివర్తన (Energy Transition), డిజిటలైజేషన్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) మౌలిక సదుపాయాల కారణంగా ఈ పరిస్థితి ఏర్పడింది. సౌర ఫలకాలు, విండ్ టర్బైన్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, అధునాతన ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి స్వచ్ఛమైన ఇంధన సాంకేతికతలకు (Clean Energy Technologies) ఇవి చాలా అవసరం. అయితే, ఈ మెటీరియల్స్ సరఫరా గొలుసులు అత్యంత కేంద్రీకృతమై (Highly Concentrated), రాజకీయంగా సున్నితంగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, అనేక కీలక ఖనిజాల శుద్ధి (Refining) మరియు ప్రాసెసింగ్‌లో చైనా ఆధిపత్యం చెలాయిస్తోంది. ఇది ప్రపంచ మార్కెట్లపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతూ, దిగుమతి చేసుకునే దేశాలకు బలహీనతలను సృష్టిస్తోంది. ఈ కేంద్రీకరణ ఎగుమతి నియంత్రణలకు, మార్కెట్ మానిప్యులేషన్‌కు దారితీసి, ప్రపంచ రాజకీయ పోటీని తీవ్రతరం చేసింది. అమెరికా, యూరప్, జపాన్ వంటి దేశాలు ఈ ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడానికి, మరింత స్థిరమైన సరఫరా గొలుసులను నిర్మించడానికి భాగస్వామ్యాలను, విధానాలను చురుగ్గా అన్వేషిస్తున్నాయి. భారతదేశం, 2025 ప్రారంభంలో ప్రారంభించిన నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్ మిషన్ (NCMM) ద్వారా, దేశీయ అన్వేషణను పెంచడం, నిబంధనలను సరళీకరించడం, విదేశాల్లో గనులను కొనుగోలు చేయడం, రీసైక్లింగ్‌ను ప్రోత్సహించడం వంటి చర్యలతో ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ మిషన్ దీర్ఘకాలిక లభ్యతను సురక్షితం చేయడానికి, విలువ గొలుసులను (Value Chains) బలోపేతం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులలో కొత్త రిస్కులు

భారతదేశ ఇంధన, ఖనిజ వైవిధ్యీకరణ ప్రయత్నాలు అవకాశాలను అందిస్తున్నప్పటికీ, గణనీయమైన రిస్కులు అలాగే ఉన్నాయి. కీలక ఖనిజాల ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్‌లో ఉన్న కేంద్రీకరణ, ముఖ్యంగా చైనా ఆధిపత్యం, భారతదేశాన్ని సంభావ్య ఎగుమతి నిషేధాలు, రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు గురిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా, "రిసోర్స్ నేషనలిజం" (Resource Nationalism) పెరగడం అంటే, దేశాలు తమ సొంత అవసరాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి, దీనివల్ల బాహ్య అందుబాటు పరిమితం కావచ్చు. కొన్ని పునరుత్పాదక ఇంధన ఖనిజాల కోసం భారతదేశం 100% దిగుమతిపై ఆధారపడటం ఈ బలహీనమైన పరిస్థితిని హైలైట్ చేస్తుంది. పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న సంఘర్షణ వంటి భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత పెరగడం, ఫ్రైట్ (Freight), బీమా (Insurance) రేట్లను పెంచడం, ఎల్‌పీజీ, ఎల్‌ఎన్‌జీ వంటి ఇంధన సరఫరాలను పరిమితం చేయడం ద్వారా ఉక్కు పరిశ్రమపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతోంది, తద్వారా నిర్వహణ ఖర్చులు పెరుగుతాయి. విశ్లేషకుల నివేదికల ప్రకారం, 2035 నాటికి కాపర్, లిథియం వంటి కీలక ఖనిజాల డిమాండ్, ప్రకటించిన ప్రాజెక్టుల నుంచి ఊహించిన సరఫరాను మించిపోవచ్చు, ఇది కొరత, ధరల పెరుగుదలకు దారితీయవచ్చు. భారతదేశ నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్ మిషన్ విజయం, దేశీయ ప్రయత్నాలపైనే కాకుండా, అంతర్జాతీయ సంబంధాలను నిర్వహించడం, నమ్మకమైన విదేశీ భాగస్వాములను పొందడం, ఒకే దేశం లేదా ప్రాంతంపై ఎక్కువగా ఆధారపడకుండా బలమైన ప్రాసెసింగ్, రీసైక్లింగ్ సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేయడంపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.

భారతదేశ వ్యూహం, భవిష్యత్ అంచనా

ప్రపంచ ఇంధన వ్యవస్థలు గణనీయమైన అస్థిరతను ఎదుర్కొంటున్నందున, స్వచ్ఛమైన ఇంధన పరివర్తన (Clean Energy Transition) యొక్క తక్షణ అవసరం, కీలక ఖనిజాలను జాతీయ భద్రతకు, ఆర్థిక బలానికి మూలస్తంభాలుగా గుర్తించింది. అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) నివేదికల ప్రకారం, ప్రస్తుత విధానాల ప్రకారం కొన్ని ఖనిజాల మొత్తం సరఫరా, డిమాండ్ సమతుల్యం కావచ్చు, అయితే లిథియం, కాపర్ వంటి నిర్దిష్ట కీలక ఖనిజాలు 2035 నాటికి కొరతను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. భారతదేశ NCMMతో సహా ప్రపంచ వ్యూహాలు, విభిన్న సరఫరా వనరులు, బలమైన దేశీయ ప్రాసెసింగ్ ద్వారా స్థితిస్థాపకతను (Resilience) నిర్మించడంపై దృష్టి సారించాయి. కేవలం సరఫరాను పెంచడమే కాకుండా, డిమాండ్-సైడ్ పాలసీలను, ఉదాహరణకు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల స్వీకరణను ప్రోత్సహించడం వంటివి, ఇవి ఖనిజాల డిమాండ్‌ను, ప్రాజెక్ట్ లాభదాయకతను ప్రభావితం చేస్తాయి. భారతదేశం నమ్మకమైన ప్రపంచ భాగస్వామిగా మారే లక్ష్యం, ఈ కొత్త రిస్కులను, స్థిరమైన, సరసమైన, సురక్షితమైన కీలక వనరులకు అందుబాటును నిర్ధారించడం ద్వారా, తద్వారా ప్రపంచ ఇంధన, టెక్నాలజీ సరఫరా గొలుసులలో తన స్థానాన్ని సురక్షితం చేసుకోవడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.