భారతదేశం E20 పెట్రోల్: విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా.. కానీ ఆహార భద్రతకే ప్రమాదమా?

విదేశీ మారక ద్రవ్య ఆదా లక్ష్యంగా E20 పెట్రోల్

ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి, దేశవ్యాప్తంగా పెట్రోల్‌లో 20% ఇథనాల్ కలపడాన్ని (E20) భారతదేశం తప్పనిసరి చేసింది. దీనికి కనీసం 95 ఆక్టేన్ రేటింగ్ ఉండాలని కూడా నిర్దేశించారు. ఈ కీలక నిర్ణయం ద్వారా దేశం భారీగా ముడి చమురు దిగుమతులను తగ్గించుకోవాలని, తద్వారా బిలియన్ల డాలర్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీనితో పాటు కాలుష్యం కూడా తగ్గుతుందని భావిస్తున్నారు. 2014-15 నుంచి ఇప్పటివరకు ఈ విధానం ద్వారా ఇప్పటికే ₹1.44 లక్షల కోట్లకు పైగా ($19.3 బిలియన్లు) ఆదా అయినట్లు అంచనా. ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. భౌగోళిక ఉద్రిక్తతల కారణంగా మార్చి 2026 నాటికి బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర $80-$90 బ్యారెల్‌ను దాటింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, దేశీయంగా బయోఫ్యూయల్ ఉత్పత్తి మరింత ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మారుతుంది.

మొక్కజొన్న సాగు పెరిగి, ఆహార భద్రతకు ముప్పు

అయితే, విస్తరిస్తున్న ఈ ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ ప్రోగ్రామ్ ఇంధన ఉత్పత్తికి, ఆహార ఉత్పత్తికి మధ్య ఒక వివాదాన్ని సృష్టిస్తోంది. ఎకనామిక్ సర్వే 2025-26 ప్రకారం, మొక్కజొన్న ఆధారిత ఇథనాల్‌కు అధిక ధరలు నిర్ణయించడం వల్ల రైతులు పప్పుధాన్యాలు, నూనె గింజల సాగు నుండి మొక్కజొన్న సాగు వైపు మళ్లుతున్నారని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. FY2022 నుండి FY2025 మధ్య మొక్కజొన్న సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా పెరిగింది, ఇది ఇథనాల్ ఉత్పత్తికి ప్రధాన ముడి పదార్థంగా మారింది. ఈ మార్పు ఇథనాల్ లక్ష్యాలకు మద్దతు ఇస్తున్నప్పటికీ, కోళ్ల పెంపకం, పశువుల దాణా పరిశ్రమలకు సరఫరాను తగ్గిస్తోంది. ఇది ఆహార భద్రతపై ప్రభావం చూపడమే కాకుండా, ధరల్లో హెచ్చుతగ్గులకు దారితీసే అవకాశం ఉంది.

ఆయిల్ కంపెనీలపై ఒత్తిడి, పాత కార్లకు ఇబ్బందులు

E20 పెట్రోల్ అమలు ఇంధన రిటైలర్లపై, వినియోగదారులపై ఆర్థికంగా ఒత్తిడి తెస్తోంది. ప్రస్తుతం, శుద్ధి చేసిన పెట్రోల్ కంటే ఇథనాల్ ఖరీదు ఎక్కువగా ఉందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. దీంతో IOCL, BPCL, HPCL వంటి ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీల (OMCs) లాభదాయక మార్జిన్లు తగ్గిపోతున్నాయి. 2023 నుంచి తయారైన వాహనాలు E20కి అనుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ, లక్షలాది పాత వాహనాలకు ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. పాత వాహనాల యజమానులు మైలేజీ 3-7% తగ్గడాన్ని, కొన్ని ఇంజిన్ భాగాలలో అరిగిపోవడం (wear and tear) వేగవంతం కావడాన్ని చూడవచ్చు. ఇంజిన్ పనితీరును కాపాడటానికి కనీస 95 RON అవసరం అయినప్పటికీ, వినియోగదారులకు మొత్తం ఖర్చు ఎంత పెరుగుతుందో స్పష్టత లేదు. OMCs ధరలను పెంచే అవకాశాలున్నాయి. మధ్యప్రాచ్య వివాదాల వల్ల అస్థిరంగా మారిన ముడి చమురు ధరలు కూడా ఇంధన వ్యయాలను పెంచుతాయి.

EVల వైపు అడుగులు, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలపై దృష్టి

భారతదేశ ఇంధన పరివర్తనలో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) వృద్ధి ఒక ముఖ్యమైన అంశం. 2025లో, EV అమ్మకాలు 2.3 మిలియన్ల యూనిట్లకు చేరుకున్నాయి, కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లలో 8% వాటాను పొందాయి. ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రిక్ టూ-వీలర్ల వాటా ఎక్కువగా ఉంది. నాలుగు చక్రాల వాహనాల విభాగంలో హైబ్రిడ్ వాహనాలు ప్రజాదరణ పొందుతూ, రవాణా రంగంలో డీకార్బనైజేషన్ పట్ల మిశ్రమ విధానాన్ని సూచిస్తున్నాయి. బయోఫ్యూయల్ లక్ష్యాలతో పాటు, భూ వినియోగ వివాదాలను తగ్గించడానికి భారతదేశం వ్యవసాయ వ్యర్థాల నుండి రెండవ తరం (2G) బయోఫ్యూయల్స్‌ను అభివృద్ధి చేస్తోంది. ప్రభుత్వం సస్టైనబుల్ ఏవియేషన్ ఫ్యూయల్స్ (SAF), కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) నెట్‌వర్క్‌లను విస్తరించే ప్రణాళికలను కూడా పరిశీలిస్తోంది. 2070 నాటికి నికర-సున్నా (net-zero) లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఇంధన వనరులను వైవిధ్యపరుస్తున్నారు. E20 విజయం ఈ ఇంధన మార్గాలను సమతుల్యం చేయడం, ముడి పదార్థాల లభ్యతను నిర్ధారించడం, ఖర్చులను నిర్వహించడం, వినియోగదారుల ఆమోదాన్ని పొందడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.