LPG ధరల మంట! ఎలక్ట్రిక్ వంట వైపు ఇండియా - కానీ అడ్డంకులు మరెన్నో...

ఎల్పీజీ ధరల ప్రభావం, ఎలక్ట్రిక్ వంట వైపు చూపు

పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులు ఇంధన సరఫరాలకు తీవ్ర అంతరాయం కలిగించాయి. దీనితో లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) ధరలు బ్లాక్ మార్కెట్లో ఏకంగా 3 నుంచి 5 రెట్లు పెరిగాయి. ఈ ధరల షాక్ వల్ల ఎన్నో రెస్టారెంట్లు, చిన్న వ్యాపారాలు మూతపడగా, చాలామంది కూలీలు గ్రామాలకు తిరిగి వెళ్ళిపోతున్నారు. ఇండియా తమ అవసరాలకు గాను 60% ఎల్పీజీని దిగుమతి చేసుకుంటుంది. ఇందులో 90% సరుకు హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మీదుగా వస్తుంది. దీంతో దేశం తీవ్ర ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటోంది. గత ఆరేళ్లలో ఎల్పీజీ, ఎల్ఎన్జీ దిగుమతుల బిల్లు సుమారు 50% పెరిగింది. ఈ పరిస్థితి, స్వచ్ఛమైన, దేశీయంగా లభించే ఇంధన వనరుల వైపు మారాల్సిన ఆవశ్యకతను మరింత పెంచుతోంది.

ప్రభుత్వ లక్ష్యాలు - వాస్తవ పరిస్థితులు

ఇండియా 'గో ఎలక్ట్రిక్' క్యాంపెయిన్ ఆశించినంతగా విజయవంతం కాలేదు. ప్రస్తుతం కేవలం 5% గృహాలు మాత్రమే ఎలక్ట్రిక్ వంట పరికరాలను వాడుతున్నాయి. ప్రభుత్వం PM Surya Ghar వంటి పథకాల ద్వారా పునరుత్పాదక ఇంధన (Renewable Energy) వినియోగాన్ని పెంచేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. 1 కోటి గృహాల్లో సబ్సిడీలతో రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ఏర్పాటు చేయాలని చూస్తోంది. అయితే, ఈ పథకాల కింద దరఖాస్తుల నమోదు, ఆమోద ప్రక్రియల్లో జాప్యం వల్ల, ఏర్పాటు జరిగిన వాటిల్లో కేవలం 22.7% మాత్రమే అప్లికేషన్ల దాకా వెళ్తున్నాయి. మరోవైపు, PMAY-G (గ్రామీణ) కింద సుమారు 2.82 కోట్ల ఇళ్లు, PMAY-U (పట్టణ) కింద సుమారు 98.1 లక్షల ఇళ్లు నిర్మించబడ్డాయి. వీటిల్లో పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని అనుసంధానించడం ఒక సమన్వయంతో కూడిన ప్రయత్నం అవసరం. 2035 నాటికి విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో 60% శిలాజేతర ఇంధన వనరుల నుండి సాధించాలనే లక్ష్యం ఉన్నా, ఈ పరివర్తన (Energy Transition) అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది.

కొనసాగుతున్న అడ్డంకులు, పరిష్కార మార్గాలు

ఎలక్ట్రిక్ వంట కోసం అధిక ధర కలిగిన పరికరాలు, కొత్త పాత్రల అవసరం, సాంప్రదాయ పద్ధతులపై ఉన్న మక్కువ వంటివి వినియోగదారులను వెనక్కి లాగుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, ఎలక్ట్రిక్ వంట వల్ల ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో కరెంట్ డిమాండ్ 13 GW నుండి 27 GW వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రస్తుత డిస్ట్రిబ్యూషన్ నెట్‌వర్క్‌లపై తీవ్ర ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. పునరుత్పాదక మౌలిక సదుపాయాల కోసం అవసరమైన కీలక ఖనిజాల (Critical Minerals) విషయంలో చైనాపై ఆధారపడటం కూడా మరో కొత్త బలహీనతగా మారుతోంది. ఈ అడ్డంకులను అధిగమించడానికి, PM Surya Ghar వంటి పథకాలను PMAY-G, PMAY-U వంటి గృహనిర్మాణ ప్రాజెక్టులతో అనుసంధానించి, సబ్సిడీ రేట్లలో పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని అందించడం ఒక సమగ్ర మార్గం. అధిక ప్రారంభ ఖర్చులను తగ్గించడానికి ప్రోత్సాహకాలు, పాలసీలు అవసరం. ఇవి దేశ ఇంధన భద్రత, వాతావరణ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దోహదం చేస్తాయి.