LPG సరఫరాలో దేశానికి గడ్డుకాలం: హోటళ్లు మూతపడే ప్రమాదం.. ఇళ్లకే మొదటి ప్రాధాన్యత!

సరఫరా సంక్షోభంపై ప్రభుత్వం దృష్టి

దేశవ్యాప్తంగా లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG) సరఫరాలో తలెత్తిన ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవడానికి పెట్రోలియం అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక మూడు-సభ్యుల కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా LPG దిగుమతులకు తీవ్ర ఆటంకాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితిలో, ముఖ్యంగా హాస్పిటాలిటీ రంగం (హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు) తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతోంది. LPG నిల్వలు అడుగంటుతున్న నేపథ్యంలో, కొన్ని సంస్థలు కార్యకలాపాలు నిలిపివేసే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నాయి.

భౌగోళిక-రాజకీయ రిస్కులు, దిగుమతులపై ప్రభావం

మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న అశాంతి కారణంగా భారతదేశ LPG దిగుమతి వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడికి గురవుతోంది. మన దేశానికి అవసరమైన LPG లో దాదాపు 90-95% పశ్చిమ ఆసియా నుంచే దిగుమతి అవుతుంది. ఈ ప్రాంతం నుంచి వచ్చే సరుకు ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండా ప్రయాణిస్తుంది. 2025 నాటికి, మధ్యప్రాచ్యం నుంచి భారతదేశం 21.53 మిలియన్ టన్నుల LPGని దిగుమతి చేసుకుంది, ఇది మొత్తం దిగుమతుల్లో 90% వాటా. కీలకమైన వ్యూహాత్మక LPG నిల్వలు (strategic reserves) లేకపోవడం, భారతదేశాన్ని సరఫరా గొలుసుల అంతరాయాలకు (supply chain disruptions) మరింత గురిచేస్తోంది. అంతర్జాతీయ LPG ధరలు కూడా ఆకస్మికంగా పెరుగుతూ, దిగుమతి వ్యయాలను పెంచుతున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఈ రిస్క్ తగ్గించుకోవడానికి, 2026 నాటికి అమెరికా నుంచి 2.2 మిలియన్ టన్నుల LPGని దిగుమతి చేసుకోవాలని ఒప్పందాలు చేసుకున్నప్పటికీ, ఈ కొత్త మార్గాలు కూడా వాటితో పాటు లాజిస్టికల్ సవాళ్లను తెస్తాయి.

గృహ అవసరాలకు తొలి ప్రాధాన్యత

ఈ సంక్షోభాన్ని అధిగమించడానికి, ప్రభుత్వం అత్యవసర అధికారాలను ఉపయోగించి, రిఫైనరీలను LPG ఉత్పత్తిని గరిష్ట స్థాయికి పెంచాలని ఆదేశించింది. దీనికోసం, పెట్రోకెమికల్ తయారీలో వాడే ప్రొపేన్, బ్యూటేన్ వంటి ముడి పదార్థాలను LPG ఉత్పత్తి వైపు మళ్లించనున్నారు. దీనివల్ల రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ వంటి కంపెనీలకు అధిక లాభాలు తెచ్చిపెట్టే ఉత్పత్తుల తయారీ తగ్గే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs) - ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ (HPCL) - ఈ అదనపు LPGని దేశీయ గృహ అవసరాలకే (domestic households) సరఫరా చేయాలి. గృహ వినియోగదారుల కోసం సిలిండర్ బుకింగ్ కనీస వ్యవధిని 15 రోజుల నుంచి 25 రోజులకు పొడిగించడం కూడా ఈ ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తోంది. దేశ వార్షిక LPG వినియోగం దాదాపు 31.3 మిలియన్ టన్నులు, ఇందులో 87% గృహ అవసరాలకే వెళ్తుంది, వారికి సురక్షిత ఇంధనం అందించడమే దీని లక్ష్యం.

వాణిజ్య సంస్థలకు తీవ్ర కొరత

దేశీయ వినియోగదారులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల, హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు వంటి వాణిజ్య వ్యాపార సంస్థలకు తీవ్ర కొరత ఏర్పడింది. ముంబై, బెంగళూరు, చెన్నై వంటి నగరాల్లోని పరిశ్రమల సంఘాలు స్థిరత్వం లేని సరఫరాలను, ఎక్కువ నిరీక్షణ సమయాలను నివేదిస్తున్నాయి. దీని కారణంగా కొన్ని వ్యాపారాలు తాత్కాలికంగా కార్యకలాపాలు నిలిపివేయాల్సి వస్తోంది. IOCL, BPCL, HPCL ప్రతినిధులతో కూడిన కొత్త కమిటీ ఈ ఫిర్యాదులను పరిశీలిస్తుంది. అయితే, ఈ వాణిజ్య రంగాలకు సరఫరాలు దిగుమతి చేసుకున్న ఉత్పత్తుల లభ్యతపైనే ఆధారపడి ఉంటాయని, వాటిని కేస్-టు-కేస్ ప్రాతిపదికన చూస్తారని, అన్ని డిమాండ్లను తీర్చడానికి హామీ లేదని అధికారులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

సరఫరా అంతరాయాల ఆర్థిక ప్రభావం

దేశీయంగా సరఫరాను పెంచే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నప్పటికీ, భారతదేశ LPG దిగుమతి వ్యూహం ఇంకా చాలా దుర్బలంగానే ఉంది. అస్థిరమైన హార్ముజ్ జలసంధి మార్గంపై అధికంగా ఆధారపడటం, భౌగోళిక-రాజకీయ (geopolitical) షాక్‌లకు దారితీస్తుంది. ఈ దుర్బలత్వం ఆర్థిక అస్థిరతకు దారితీయవచ్చు; క్రూడ్ ఆయిల్ ధరల్లో బ్యారెల్‌కు $10 పెరుగుదల భారతదేశ కరెంట్ అకౌంట్ డెఫిసిట్ (CAD) ను GDP లో 0.4-0.5%, అంటే సుమారు $9 బిలియన్ల వరకు పెంచుతుంది. అదనంగా, దేశీయ LPGని అంతర్జాతీయ ధరల కంటే తక్కువకు అమ్మడం వల్ల వచ్చే నష్టాలను పూడ్చుకోవడానికి ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలకు (OMCs) గణనీయమైన ప్రభుత్వ చెల్లింపులు (ఆగస్టు 2025 లో ₹30,000 కోట్లు) అవసరమయ్యాయి. IOCL PE 6.18 మరియు P/B 1.15 ను కలిగి ఉండగా, BPCL డెట్-టు-ఈక్విటీ నిష్పత్తి పరిశ్రమ సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉంది. HPCL బలమైన ఆదాయ వృద్ధిని చూపుతున్నప్పటికీ, భౌగోళిక-రాజకీయ రిస్కులు, లాభాల మార్జిన్ల (profit margin) ఆందోళనల కారణంగా UBS దీనికి 'సెల్' రేటింగ్ ఇచ్చింది. భారతదేశం వద్ద ముడి చమురు నిల్వలతో పోలిస్తే పరిమితమైన వ్యూహాత్మక LPG నిల్వలు ఉండటం, ఈ రంగాన్ని తక్షణ సరఫరా కోతలకు గురిచేస్తుంది. LPG ఉత్పత్తి కోసం ముడి పదార్థాలను మళ్లించడం, ఇంటిగ్రేటెడ్ కంపెనీల పెట్రోకెమికల్ కార్యకలాపాల లాభాలను కూడా దెబ్బతీస్తుంది.

దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రత ఆవశ్యకత

ప్రస్తుత సరఫరా సంక్షోభాన్ని చక్కదిద్దడంతో పాటు, దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రత (long-term energy security) కోసం భారత ప్రభుత్వం జాగ్రత్తగా ప్రణాళికలు రచించాల్సిన అవసరం ఉంది. దిగుమతి వనరులను వైవిధ్యపరచడం (diversify import sources), దేశీయ ఉత్పత్తిని మెరుగుపరచడం, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వ్యవస్థల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం వంటివి కీలక చర్యలు. వాణిజ్య రంగాలకు సరఫరాలను అందించడంలో కొత్త కమిటీ ఎంతవరకు సహాయపడుతుంది, వివిధ ప్రాంతాల నుంచి దిగుమతులను సురక్షితం చేసే ప్రయత్నాలు ఎలా సాగుతాయి అనేది నిశితంగా పరిశీలించబడుతుంది. ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లు ఊహించని విధంగా మారుతున్న తరుణంలో, దిగుమతి రిస్కులను తగ్గించుకుని, స్వచ్ఛమైన వంట ఇంధనం (clean cooking fuel) నిరంతరాయంగా అందేలా చూడటం దేశ ఇంధన భవిష్యత్తుకు చాలా ముఖ్యం.