రాజస్థాన్లో నిర్మిస్తున్న 2.8 GW మహి బన్సవారా అణు విద్యుత్ ప్లాంట్ కోసం 'న్యూక్లియర్ ఐలాండ్' ప్యాకేజీకి భారత్ దాదాపు ₹28,000 కోట్ల టెండర్లను ఆహ్వానించింది. NPCIL, NTPC ల జాయింట్ వెంచర్ తో రాబోతున్న ఈ ప్రాజెక్ట్, NPCIL ఆధ్వర్యంలో పూర్తి కాకుండా స్వతంత్రంగా రాబోతున్న తొలి అణు ప్రాజెక్ట్ గా నిలవనుంది. ఇది దేశ ఇంధన విస్తరణ వ్యూహంలో కీలక మార్పును సూచిస్తోంది.
అణు విద్యుత్ రంగంలో కొత్త అధ్యాయం
భారతదేశం తన అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే దిశగా కీలక ముందడుగు వేసింది. రాజస్థాన్లోని మహి బన్సవారా అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ కోసం అత్యంత కీలకమైన 'న్యూక్లియర్ ఐలాండ్' ప్యాకేజీ పనులకు టెండర్ ప్రక్రియను ప్రారంభించింది. సుమారు ₹28,000 కోట్ల విలువైన ఈ టెండర్, రియాక్టర్లు మరియు వాటి ప్రాథమిక భద్రత, నియంత్రణ వ్యవస్థల నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్, న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NPCIL) మరియు నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NTPC) ల జాయింట్ వెంచర్ అయిన అనుశక్తి విద్యుత్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (Anushakti Vidhyut Nigam Ltd.) ద్వారా అమలు కానుంది.
NPCIL ఏకఛత్రాధిపత్యానికి తెర?
ఇంతవరకు, భారతదేశంలోని మొత్తం 8.8 గిగావాట్ల అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని NPCIL మాత్రమే నిర్వహిస్తోంది. కానీ, మహి బన్సవారా ప్లాంట్, NPCIL కాకుండా వేరే సంస్థ అభివృద్ధి చేయబోతున్న దేశంలోని మొట్టమొదటి ప్రాజెక్ట్ కానుంది. ఇది దేశ అణు ఇంధన విధానంలో వస్తున్న మార్పులకు అద్దం పడుతుంది. ఈ ప్లాన్ లో భాగంగా, స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన నాలుగు 700-మెగావాట్ల ప్రెషరైజ్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్లను నిర్మించనున్నారు. ఈ సంక్లిష్టమైన ఇంజనీరింగ్, నిర్మాణ ప్యాకేజీ కోసం కంపెనీలు తమ బిడ్లను సెప్టెంబర్ 30, 2026 లోపు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
దేశ ఇంధన భద్రతకు వ్యూహాత్మక అడుగు
భారత ప్రభుత్వం, దేశ ఇంధన మిశ్రమంలో అణు విద్యుత్ వాటాను పెంచడానికి ఒక దూకుడు ప్రణాళికను అమలు చేస్తోంది. 2047 నాటికి సామర్థ్యాన్ని పదకొండు రెట్లు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం, దేశ మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో అణుశక్తి వాటా కేవలం 3% మాత్రమే. దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రతను నిర్ధారించడంలో ఈ ప్రాజెక్ట్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు ఈ కార్యక్రమానికి నాయకత్వం వహిస్తున్నప్పటికీ, అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి అణు ఇంధన రంగంలో ప్రైవేట్ రంగ ప్రవేశాన్ని ప్రోత్సహించే మార్గాలను కూడా ప్రభుత్వం అన్వేషిస్తోంది.
పోటీ వాతావరణం, భవిష్యత్ అంచనాలు
పెద్ద భారతీయ వ్యాపార గ్రూపులు కూడా ఈ పెట్టుబడి-కేంద్రీకృత రంగంలోకి ప్రవేశించడానికి ఆసక్తి చూపుతున్నాయి. అదానీ గ్రూప్ మరియు రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ రాబోయే సంవత్సరాల్లో అణు విద్యుత్ మార్కెట్లోకి ప్రవేశించే తమ ఉద్దేశాలను ఇప్పటికే ప్రకటించాయి. పెట్టుబడిదారులకు, మహి బన్సవారా ప్రాజెక్ట్ విజయం, జాయింట్ వెంచర్ల ద్వారా ప్రభుత్వం పెద్ద ఎత్తున, సంక్లిష్టమైన అణు మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులను ఎంత సమర్థవంతంగా అమలు చేయగలదో తెలియజేస్తుంది. ఈ యూనిట్ల కోసం మొత్తం ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు సుమారు ₹420 కోట్లు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది. మొదటి రియాక్టర్ 2031 లో పనిచేయడం ప్రారంభించవచ్చని, మిగిలిన మూడు యూనిట్లు వచ్చే ఐదేళ్లలో అందుబాటులోకి వస్తాయని భావిస్తున్నారు. ఈ ప్యాకేజీకి సంబంధించిన బిడ్డింగ్ ప్రక్రియను పెట్టుబడిదారులు, పరిశ్రమ భాగస్వాములు నిశితంగా గమనిస్తారు. ఇది ఖర్చుల డైనమిక్స్ మరియు ప్రధాన ఇంజనీరింగ్, నిర్మాణ సంస్థల నుండి ఆసక్తి స్థాయిని వెల్లడిస్తుంది.