భూటాన్ - ఇండియా ప్రాజెక్ట్: 7 ఏళ్ల తర్వాత పునఃప్రారంభం.. కానీ భయం వీడట్లేదు!

ప్రాజెక్ట్ మళ్ళీ పట్టాలెక్కింది!

భూటాన్ లోని 1,200 MW సామర్థ్యం గల పునసాంగ్చు-I హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం ఏప్రిల్ 10, 2026న తిరిగి ప్రారంభమైంది. ఏడేళ్లుగా నిలిచిపోయిన పనులు, ఇండియా, భూటాన్ ప్రభుత్వాల మధ్య జరిగిన ఒప్పందం, మరియు చుట్టుపక్కల కొండచరియల స్థిరీకరణ (slope stabilization) పనుల తర్వాత తిరిగి మొదలయ్యాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తయితే, భూటాన్ మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం దాదాపు 30% పెరిగి, సుమారు 4,700 MWకి చేరుకుంటుంది. ఏడాదికి సుమారు 5,670 మిలియన్ యూనిట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా. మిగులు విద్యుత్తును ఇండియాకు ఎగుమతి చేసే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ పునఃప్రారంభం, భూటాన్ హైడ్రోపవర్ సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించుకుని, ప్రాంతీయ శక్తి భద్రత, స్వచ్ఛమైన ఇంధన లక్ష్యాలను సాధించడంలో ఇండియాకు సహాయపడుతుంది.

ఖర్చులు ఆకాశాన్ని అంటాయి!

2008 నవంబర్ లో మొదలైన పునసాంగ్చు-I ప్రాజెక్ట్, మొదట 2016 నాటికి పూర్తవ్వాల్సి ఉంది. కానీ, భూమి కుంగిపోవడం, కొండచరియలు విరిగిపడటం, కుడివైపు ఒడ్డున స్థిరత్వం లేకపోవడం వంటి భౌగోళిక సమస్యల వల్ల పలుమార్లు పనులు నిలిచిపోయాయి. 2019 నుంచి పనులు పూర్తిగా ఆగిపోయాయి. ఈ జాప్యం వల్ల ప్రాజెక్ట్ అంచనా వ్యయం భారీగా పెరిగింది. మొదట Nu 35 బిలియన్లుగా ఉన్న ఖర్చు, ఇప్పుడు సుమారు Nu 100 బిలియన్లకు (సుమారు ₹8,785 కోట్లకు) చేరింది. ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, ఆమోదించిన ఖర్చులో 93.7% ఆర్థిక పురోగతి, 87.75% భౌతిక పురోగతి నమోదైంది.

ఇండియా-భూటాన్ భాగస్వామ్యం

ఈ ప్రాజెక్ట్ కు ప్రధాన ఆర్థిక సహాయం అందిస్తున్నది ఇండియానే. 40% గ్రాంట్ రూపంలో, మిగిలిన 60% ను 10% వార్షిక వడ్డీ రేటుతో రుణం రూపంలో ఇస్తోంది. రెండు దేశాల మధ్య ఇంధన సహకారంలో పునసాంగ్చు-I కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. భూటాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు, ఎగుమతి ఆదాయానికి హైడ్రోపవర్ ఒక ప్రధాన వనరు. ఇండియాకు పెరుగుతున్న ఇంధన అవసరాలను తీర్చడానికి, స్వచ్ఛమైన ఇంధన లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా విద్యుత్ దిగుమతులు ఎంతో అవసరం. చుఖా, తల, పునసాంగ్చు-II తర్వాత ఇది ఇండియా-భూటాన్ మధ్య జరుగుతున్న ముఖ్యమైన హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టులలో ఒకటి.

ప్రాంతీయ శక్తి లక్ష్యాలు

పునసాంగ్చు-I ప్రాజెక్ట్ పునఃప్రారంభం, దక్షిణాసియా, ముఖ్యంగా బంగ్లాదేశ్, భూటాన్, ఇండియా, నేపాల్ (BBIN) దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న ఇంధన అనుసంధానంలో భాగం. భారత్ 2035-36 నాటికి 900 GW శిలాజ రహిత ఇంధన సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే లక్ష్యంతో ఉంది. దీనికి హైడ్రోపవర్ దిగుమతులు కీలకం. భూటాన్ కు హైడ్రోపవర్ ప్రధాన వనరు అయినప్పటికీ, దేశీయ అవసరాలను తీర్చడానికి, సీజనల్ ఉత్పత్తి సమస్యలను అధిగమించడానికి సౌర, పవన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులను కూడా పరిశీలిస్తోంది.

ఇంకా తీరని ఆందోళనలు

భౌగోళిక సమస్యలు: ఏడేళ్లపాటు ప్రాజెక్ట్ నిలిచిపోవడానికి కారణమైన భౌగోళిక సమస్యలు ఇప్పటికీ పెద్ద ఆందోళనగానే ఉన్నాయి. 2013, 2016, 2019లో కుడివైపు ఒడ్డున కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి సంఘటనలు జరిగాయి. ప్రాజెక్ట్ సైట్ ను మార్చడం వంటి పెద్ద మార్పులు చేసినప్పుడు నిపుణుల సలహాలను పూర్తిగా పరిగణనలోకి తీసుకోలేదని గత సమీక్షల్లో తేలింది. దీనివల్ల ఆలస్యం, ఖర్చు పెరిగిపోయింది. 2016 లక్ష్యంతో పోలిస్తే, 2029-2030 నాటికి పూర్తవుతుందని చెబుతున్నప్పటికీ, మరింత ఆలస్యం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

భూటాన్ రుణ భారం: ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు Nu 100 బిలియన్లకు చేరడంతో, భూటాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర భారం పడుతోంది. ఇప్పటికే హైడ్రోపవర్ రుణాలే భూటాన్ విదేశీ రుణంలో దాదాపు 70% కి, జీడీపీలో 80% కి మించి ఉన్నాయి. ఈ నిరంతర ఆలస్యం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడిని పెంచుతోంది. ఇండియా నుంచి 10% వడ్డీతో తీసుకున్న రుణం వల్ల వడ్డీ ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయి.

ఆదాయంపై అనిశ్చితి: భవిష్యత్తులో ప్రాజెక్ట్ లాభదాయకతకు, భారతదేశానికి ఎగుమతి చేసే మిగులు విద్యుత్తు ధరను ఎలా నిర్ణయిస్తారనేది ముఖ్యం. ప్రాజెక్ట్ కార్యకలాపాలు ప్రారంభమైనప్పుడు ఈ ధరను 'పరస్పరం నిర్ణయించుకుంటారు' అని ఒప్పందంలో ఉంది. దీంతో, భూటాన్ విద్యుత్ ఎగుమతుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం భవిష్యత్ చర్చలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది ప్రాజెక్ట్ ఆర్థిక సాధ్యతపై అనిశ్చితిని పెంచుతోంది.

భవిష్యత్ ప్రణాళిక

ఏప్రిల్ 2026లో పునఃప్రారంభమైన ఈ ప్రాజెక్ట్, రాబోయే ఐదేళ్లలో పూర్తయ్యే అవకాశం ఉందని, 2029 లేదా 2030 నాటికి కార్యకలాపాలు మొదలవుతాయని భావిస్తున్నారు. మిగిలిన నిర్మాణ పనులు, కొండచరియల స్థిరీకరణ విజయవంతంగా పూర్తికావడం, అనుకూలమైన భౌగోళిక పరిస్థితులు, విద్యుత్ ఎగుమతి ధరలపై త్వరగా ఒప్పందం కుదరడం వంటివి ప్రాజెక్ట్ విజయంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అధికారులు ఆశాభావంతో ఉన్నప్పటికీ, ఊహించని ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల టైంలైన్ మారే అవకాశం ఉందని ఒప్పుకుంటున్నారు.