వేసవి విద్యుత్ సంక్షోభం? కీలక నిర్ణయం తీసుకున్న కేంద్ర విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ!

వేసవిలో కరెంట్ కోతల్లేకుండా.. కీలక చర్యలు

దేశంలో రాబోయే వేసవి కాలంలో విద్యుత్ కొరత ఏర్పడకుండా కేంద్ర విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ ముందస్తు చర్యలు చేపట్టింది. సుమారు 10,000 మెగావాట్ల (MW) సామర్థ్యం గల థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్స్ లో జరగాల్సిన షెడ్యూల్డ్ నిర్వహణ పనులను వచ్చే నెల (జూలై) వరకు వాయిదా వేయాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ నిర్ణయంతో, అత్యధిక విద్యుత్ అవసరం ఉండే పీక్ సీజన్ లో గ్రిడ్ స్థిరత్వాన్ని కాపాడటంతో పాటు, 8,000 MW లోటును భర్తీ చేయాలని యోచిస్తున్నారు.

LNG సరఫరాపై పెరిగిన ఆందోళనలు

ప్రస్తుతం దేశం లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది. ఇందులో దాదాపు 60% పశ్చిమ ఆసియా నుంచే వస్తోంది. అయితే, ఆ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు (Geopolitical Tensions) LNG సరఫరాకు ఆటంకం కలిగిస్తున్నాయి. దీనికితోడు, ప్రపంచ సరఫరా గొలుసు సమస్యలు, ఇంధన ధరల పెరుగుదల కూడా గ్యాస్ ఆధారిత విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, దిగుమతి చేసుకున్న బొగ్గు (Imported Coal) ఆధారిత ప్లాంట్స్ ను పూర్తి సామర్థ్యంతో నడపాలని, థర్మల్ స్టేషన్లలో బొగ్గు నిల్వలను (Coal Stocks) తగినంతగా ఉంచుకోవాలని మంత్రిత్వ శాఖ సూచించింది.

మొత్తం విద్యుత్ సామర్థ్యం, భవిష్యత్ ప్రణాళికలు

ప్రస్తుత సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, దేశ మొత్తం విద్యుత్ వ్యవస్థ బలంగానే ఉందని, 531 గిగావాట్ల (GW) కంటే ఎక్కువ స్థాపిత సామర్థ్యం ఉందని మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. ఇందులో సగానికి పైగా సోలార్, విండ్, హైడ్రో, న్యూక్లియర్ వంటి శిలాజేతర ఇంధన వనరుల నుంచే వస్తోంది. రాబోయే మూడు నెలల్లో 22,361 MW సామర్థ్యాన్ని (ఎక్కువగా సోలార్, హైబ్రిడ్ ప్రాజెక్టులు) జోడించే ప్రణాళికలు కూడా ఉన్నాయి. 2031-32 నాటికి 874 GW సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలని, ఇందులో శిలాజేతర వనరుల వాటా 67% కి మించి ఉంటుందని అంచనా.

సమతుల్యం, ఎదురయ్యే రిస్కులు

ఇంధన భద్రతను, కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించే లక్ష్యాలను సమతుల్యం చేసుకోవడం భారత ఇంధన రంగానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. వేసవి డిమాండ్ ను తీర్చడానికి థర్మల్ ప్లాంట్స్ నిర్వహణను వాయిదా వేయడం ప్రస్తుతానికి అవసరమే అయినా, దీనివల్ల పరికరాలపై ఒత్తిడి పెరిగి, భవిష్యత్తులో సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. అస్థిరంగా ఉండే పశ్చిమ ఆసియా నుంచి LNG దిగుమతులపై భారీగా ఆధారపడటం, దేశాన్ని భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనలు, ధరల హెచ్చుతగ్గులకు గురిచేస్తుంది. దేశీయ ఉత్పత్తి పరిమితులతో పాటు ఈ ఆధారపడటం, ఇంధన భద్రతకు నిరంతరం సవాలు విసురుతూనే ఉంది.

పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వినియోగం వేగంగా పెరుగుతున్నా, వాస్తవ విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో బొగ్గుదే ప్రధాన పాత్ర. కాబట్టి, తక్షణ స్థిరత్వం కోసం శిలాజ ఇంధనాలపై, భవిష్యత్తు కోసం పునరుత్పాదక ఇంధనాలపై పెట్టుబడులు పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది. అయితే, అనేక విద్యుత్ సరఫరా సంస్థలు భారీ పెట్టుబడుల కారణంగా 2025 నాటికి ప్రతికూల నగదు ప్రవాహాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. అంతేకాకుండా, బొగ్గు ప్లాంట్స్ తరచుగా తక్కువ లోడ్ ల వద్ద పనిచేయాల్సి రావడం, చౌకైన పునరుత్పాదక శక్తిని తరచుగా నిలిపివేయాల్సి రావడం, ఈ పరివర్తన ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. ఊహించని భౌగోళిక రాజకీయ సంఘటనలు లేదా కార్యాచరణ వైఫల్యాలు ఈ సున్నితమైన సమతుల్యాన్ని సులభంగా దెబ్బతీయగలవు.