దేశీయ ఇంధన భద్రతను పెంచేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక అడుగులు వేస్తోంది. లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) టర్మినల్ ఆపరేటర్లు తప్పనిసరిగా అత్యవసర నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని యోచిస్తోంది. దీనికి అయ్యే పెట్టుబడిని, రీగ్యాసిఫికేషన్ టోల్స్ (ప్రస్తుతం **₹65** - **₹80** / mmBtu) పెంచడం ద్వారా వసూలు చేయాలని భావిస్తున్నారు. ఇది ఒకవైపు ఇంధన భద్రతను పెంచినా, మరోవైపు పారిశ్రామిక, గృహ వినియోగదారులపై ధరల భారాన్ని మోపే అవకాశం ఉంది.
దేశీయ ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం ఒక కొత్త విధానాన్ని పరిశీలిస్తోంది. లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) కోసం అత్యవసర నిల్వలను (Emergency Reserves) ఏర్పాటు చేయాలని యోచిస్తోంది. గతంలో డీప్లేటెడ్ ఫీల్డ్స్ లో గ్యాస్ నిల్వ చేయాలనే ఆలోచనలు ఖర్చుతో కూడుకున్నవని తేలడంతో, ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి సారించింది. కొత్త ప్రతిపాదన ప్రకారం, ప్రస్తుతం ఉన్న LNG టర్మినల్స్ వద్దే ఆపరేటర్లు అదనపు నిల్వ సామర్థ్యాన్ని (Additional Storage Capacity) నిర్మించాల్సి ఉంటుంది.
పెరిగే రీగ్యాసిఫికేషన్ టోల్స్ ప్రభావం
ఈ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు అవసరమైన పెట్టుబడిని, రీగ్యాసిఫికేషన్ టోల్స్ ను పెంచడం ద్వారా టర్మినల్ ఆపరేటర్లు రాబట్టుకునేలా ప్రభుత్వం అనుమతించవచ్చని తెలుస్తోంది. టర్మినల్ యజమానులు దిగుమతి చేసుకున్న LNGని తిరిగి వాయు రూపంలోకి మార్చడానికి వసూలు చేసే రుసుమునే రీగ్యాసిఫికేషన్ టోల్స్ అంటారు. ప్రస్తుతం ఈ టోల్స్ సాధారణంగా ₹65 నుండి ₹80 ప్రతి mmBtu మధ్యలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రణాళిక అమలైతే, పెరిగే ఖర్చులను గ్యాస్ దిగుమతిదారులకు, ఆపై అంతిమ వినియోగదారులకు, అనగా విద్యుత్ ప్లాంట్లు, ఎరువుల తయారీదారులు, సిటీ గ్యాస్ నెట్వర్క్ లకు బదిలీ చేసే అవకాశం ఉంది.
టర్మినల్ వినియోగంలో సవాళ్లు
ఇంధన సరఫరాలను సురక్షితం చేయడమే లక్ష్యమైనప్పటికీ, ఈ నిబంధన ప్రస్తుత మౌలిక సదుపాయాలకు ఒక పెద్ద సవాలుగా మారనుంది. భారతదేశంలోని అనేక LNG టర్మినల్స్ ఇప్పటికే తక్కువ వినియోగంతో (Under-utilization) సతమతమవుతున్నాయి. అంటే, అవి వాటి పూర్తి సామర్థ్యంతో పనిచేయడం లేదు. పరిశ్రమ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అధిక టోల్స్ కారణంగా అదనపు ఖర్చులు పెరిగితే, ఈ టర్మినల్స్ కు డిమాండ్ మరింత తగ్గుతుంది. దిగుమతి చేసుకుని, రీగ్యాసిఫై చేయడానికి అయ్యే ఖర్చు మరీ ఎక్కువగా ఉంటే, పారిశ్రామిక వినియోగదారులు చౌకైన ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుల వైపు మొగ్గు చూపే అవకాశం ఉంది. ఇది దేశంలో సహజ వాయువు మొత్తం డిమాండ్పై ఒత్తిడిని పెంచుతుంది.
వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలతో పోలిక
ఈ విధానం, భారతదేశం తన వ్యూహాత్మక ముడి చమురు నిల్వలను (Strategic Crude Oil Reserves) ఎలా నిర్వహిస్తుందో దానికి సమాంతరంగా ఉంది. ప్రైవేట్ టర్మినల్ ఆపరేటర్లను భాగస్వాములను చేయడం, వినియోగదారుల రుసుము ద్వారా ఖర్చులను రాబట్టుకోవడం ద్వారా, ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పై ప్రత్యక్ష భారం పడకుండా, సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలకు (Supply Chain Disruptions) వ్యతిరేకంగా ఒక బఫర్ ను సృష్టించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం రిజర్వ్ మోడల్ మాదిరిగానే, ఇది భౌగోళిక రాజకీయ షాక్ లకు (Geopolitical Shocks) వ్యతిరేకంగా ఒక బఫర్ ను సృష్టించే ప్రయత్నం. అయితే, ఈ ప్రణాళిక యొక్క ఆర్థిక విజయం, దేశీయ మార్కెట్ అధిక గ్యాస్ ధరలను వినియోగం గణనీయంగా తగ్గకుండా తట్టుకునే సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పెట్టుబడిదారులు భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వం జారీ చేసే నోటిఫికేషన్లను, ఈ నిబంధనల తుది రూపాన్ని, టర్మినల్ ఆపరేటర్ల నిర్వహణ లాభదాయకతపై ప్రభావాన్ని, అలాగే అధిక ఇన్పుట్ ఖర్చులకు విద్యుత్, ఎరువుల వంటి రంగాల ప్రతిస్పందనను నిశితంగా గమనించాలి.