భారత్ రష్యా చమురు వైపు.. మధ్యప్రాచ్యం నుంచి సరఫరా ముప్పుతోనే ఈ నిర్ణయం!

మధ్యప్రాచ్యంలో సరఫరా అనిశ్చితి రష్యా చమురు కొనుగోళ్లకు కారణం

మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, అక్కడి చమురు, గ్యాస్ మౌలిక సదుపాయాలకు జరుగుతున్న నష్టం భారతీయ రిఫైనరీలను రష్యా వైపు చూసేలా చేస్తున్నాయి. హార్ముజ్ జలసంధిలో సరఫరా మార్గాలు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి. ప్రస్తుతం, ఈ కీలక జలమార్గం గుండా రవాణా సాధారణ స్థాయి కంటే 17.5% కంటే తక్కువగా ఉందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఇది అంతర్జాతీయంగా ఇంధన ప్రవాహాలకు ఆటంకం కలిగిస్తూ, సంప్రదాయ సరఫరా మార్గాలపై ఆధారపడటాన్ని రిస్క్‌గా మారుస్తోంది. ఈ ప్రాంతంలో దెబ్బతిన్న ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలను పునరుద్ధరించడానికి కనీసం $25 బిలియన్లు ఖర్చవుతుందని, దీనికి కొన్ని సంవత్సరాలు పట్టవచ్చని అంచనా.

ఆంక్షల మినహాయింపు గడువు ముగిసినా దిగుమతులు కొనసాగింపు

అమెరికా విధించిన 30-రోజుల ఆంక్షల మినహాయింపు (sanctions waiver) ఏప్రిల్ 11తో ముగిసినప్పటికీ, దేశీయ డిమాండ్‌ను తీర్చాల్సిన అవసరం దృష్ట్యా భారతీయ రిఫైనరీలు రష్యా ముడి చమురు దిగుమతులను కొనసాగించాలని యోచిస్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, యూఏఈ, ఖతార్ వంటి కీలక మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుంచి సరఫరా ప్రభావితం కావడంతో, ఇప్పటికే ఉన్న ఆందోళనలు మరింత పెరిగాయి. ముఖ్యంగా, ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, పశ్చిమ ఆసియా దేశాలు భారతదేశ ముడి చమురు దిగుమతుల్లో 54.4% వాటాను అందించాయి, ఇది గత 3.5 సంవత్సరాలలో అత్యధికం.

శక్తి భద్రత vs భౌగోళిక రాజకీయాలు

ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్త కార్యదర్శి సుజాతా శర్మ శుక్రవారం నాడు మాట్లాడుతూ, ముడి చమురు దిగుమతి నిర్ణయాలు ప్రధానంగా వాణిజ్యపరమైన లాభదాయకత, దేశీయ ఇంధన డిమాండ్‌ను తీర్చడంపై ఆధారపడి ఉంటాయని తెలిపారు. "మన దేశీయ డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి అవసరమైన శక్తిని సేకరించడమే మా ప్రాధాన్యత," అని ఆమె అన్నారు. భారత దేశం యొక్క మొత్తం ముడి చమురు దిగుమతి ఆధారపడటం ఫిబ్రవరి 2026లో చారిత్రాత్మక గరిష్ట స్థాయి **91%**కి చేరుకుంది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తర్వాత రష్యన్ ముడి చమురు కొనుగోళ్లు గణనీయంగా పెరిగాయి, ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి భారతదేశ దిగుమతుల్లో దాదాపు 40% వాటాను ఆక్రమించాయి. ఈ పెరుగుతున్న ఆధారపడటం సంక్లిష్టమైన భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితిని సృష్టిస్తోంది. గతంలో, రష్యా చమురు భారీగా కొనుగోలు చేసినందుకు ప్రతిఫలంగా, అమెరికా భారతీయ వస్తువులపై దిగుమతి సుంకాన్ని 50% పెంచింది.

రిఫైనరీల వాల్యుయేషన్లు, మార్కెట్ వైవిధ్యీకరణ

ప్రముఖ భారతీయ రిఫైనరీలు ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOC), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (HPCL) ఆకర్షణీయమైన వాల్యుయేషన్ మల్టిపుల్స్‌తో ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. 2026 ఏప్రిల్ ప్రారంభం నాటికి, IOC కి 5.84x, BPCL కి 5.54x, HPCL కి 4.75x-6.18x వంటి వాటి వార్షిక P/E నిష్పత్తులు, పరిశ్రమ సగటు 21.1 కంటే చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. ఇది తక్కువ అంచనా వేయబడటాన్ని సూచించవచ్చు. మధ్యప్రాచ్యం నుంచి సరఫరా తగ్గుతున్నందున, ఆసియా రిఫైనరీలు అమెరికా, బ్రెజిల్ సరఫరాలపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తున్నాయి. అయితే, భారతదేశం రష్యా ముడి చమురు పరిమాణాన్ని గణనీయంగా పెంచింది, దీంతో మాస్కోకు అతిపెద్ద పెట్రోలియం కస్టమర్‌గా మారింది.

భారత ఇంధన భద్రతకు కీలక నష్టాలు

భారతదేశ ఇంధన భద్రత గణనీయమైన నష్టాలను ఎదుర్కొంటోంది. దిగుమతుల వైవిధ్యీకరణ ఒక లక్ష్యంగా ఉన్నప్పటికీ, హార్ముజ్ జలసంధి వంటి కీలక మార్గాల ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటం ఒక ప్రధాన బలహీనతగా మిగిలిపోయింది, భారతదేశ ముడి చమురులో 52% ఇప్పటికీ ఈ మార్గం నుంచే వెళుతుంది. మధ్యప్రాచ్య మౌలిక సదుపాయాలకు నష్టం వాటిల్లడంతో, సంఘర్షణ తగ్గినప్పటికీ, యుద్ధానికి ముందు స్థాయిలకు సరఫరాను పునరుద్ధరించడానికి సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు. రష్యా చమురుపై ఆధారపడటం, ధర ప్రయోజనాలు ఉన్నప్పటికీ, ద్వితీయ ఆంక్షలకు గురి చేస్తుంది. ప్రస్తుతం బ్రెంట్ క్రూడ్ $121.88 వద్ద కదులుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ ధరలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై గణనీయమైన ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిడిని కలిగిస్తున్నాయి.

భారత ఇంధన వ్యూహంపై మార్కెట్ అంచనాలు

కొంతమంది పరిశీలకులు, గల్ఫ్ ప్రవాహాలు పరిమితంగా ఉన్నంత వరకు, భారతదేశం తన రష్యా ముడి చమురు సేకరణను గరిష్ట స్థాయికి తీసుకువెళుతుందని భావిస్తున్నారు. వాణిజ్యపరంగా అత్యంత లాభదాయకమైన మార్గాల ద్వారా దేశీయ డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలనే నిర్ణయం, భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలతో సంబంధం లేకుండా, ఇంధన భద్రతకు ఆచరణాత్మక విధానాన్ని చూపుతుంది. అయితే, ఈ వ్యూహం యొక్క దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు, ముఖ్యంగా రష్యన్ సరఫరా యొక్క స్థిరత్వం, భవిష్యత్తులో అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిపై నిశితంగా పరిశీలించబడుతున్నాయి.