భారత్ భారీ అడుగు: బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ తో దిగుమతుల భారం తగ్గేనా?

దిగుమతులపై ఆధారపడటమే పెద్ద సవాల్

ప్రపంచ దేశాల మధ్య సంఘర్షణలు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఇంధన భద్రత భారత్ కు అతిపెద్ద సవాల్ గా మారింది. ప్రస్తుతం, దేశం తన ఇంధన అవసరాల కోసం, ముఖ్యంగా లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG), లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG), మిథనాల్, అమ్మోనియా, యూరియా వంటి కీలకమైన రసాయన ముడి సరుకుల కోసం ఏటా సుమారు ₹2.77 లక్షల కోట్ల వరకు ఖర్చు చేస్తోంది. ముడి చమురులో దాదాపు 91% వరకు దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఈ అధిక ఆధారపడటం స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ వంటి కీలక వాణిజ్య మార్గాలలో ఏదైనా అంతరాయం ఏర్పడితే ఆర్థిక వ్యవస్థను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. ముఖ్యంగా, ఎరువుల రంగంలో 40% దిగుమతులు మధ్య ప్రాచ్యం నుంచే వస్తుండటంతో, ఈ రంగం మరింత ప్రమాదంలో పడింది.

దేశీయ పరిష్కారం: కోల్ గ్యాసిఫికేషన్

ఈ పరిస్థితి నుంచి గట్టెక్కడానికి, భారత్ తన వద్ద పుష్కలంగా ఉన్న బొగ్గును 'సింథసిస్ గ్యాస్' (Syngas) గా మార్చే 'కోల్ గ్యాసిఫికేషన్' ప్రక్రియను బలంగా ప్రోత్సహిస్తోంది. ఈ సింగ్యాస్ ను ఉపయోగించి LNG, LPG, మిథనాల్, అమ్మోనియా, యూరియా వంటి అనేక రకాల ఇంధనాలు, రసాయనాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. దీనివల్ల దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది, ఇంధన భద్రత బలపడుతుంది. 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్య సాధనకు ఇది కీలకం. 2030 నాటికి 100 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది రాబోయే దశాబ్దాలలో పారిశ్రామిక, ఆర్థిక రంగంలో భారీ పరివర్తనను తీసుకువస్తుందని అంచనా.

పరిశ్రమలో కార్యాచరణ, అంతర్జాతీయ పోలికలు

భారత్ లో కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ రంగంలో కార్యకలాపాలు పుంజుకుంటున్నాయి. మహారాష్ట్రలో న్యూ ఎరా క్లీన్‌టెక్ సొల్యూషన్స్ 5 MMTPA సామర్థ్యంతో అమ్మోనియా, అమ్మోనియం నైట్రేట్, మోనో ఇథిలిన్ గ్లైకాల్ ప్రాజెక్టును అభివృద్ధి చేస్తోంది. కోల్ ఇండియా, భారత్ హెవీ ఎలక్ట్రికల్స్ (BHEL) సంయుక్త భాగస్వామ్యంతో ఒడిశాలో ₹2,500 కోట్ల నుంచి ₹5,000 కోట్ల విలువైన కోల్-టు-అమ్మోనియం నైట్రేట్ ప్రాజెక్టుకు లార్సెన్ & టూబ్రో (L&T) ఇటీవల ఆర్డర్ అందుకుంది. కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్ కూడా సింథటిక్ నేచురల్ గ్యాస్, అమ్మోనియం నైట్రేట్ వంటి ఉత్పత్తుల కోసం పలు ప్రాజెక్టులను ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. అంతర్జాతీయంగా చూస్తే, చైనా ఇప్పటికే సుమారు 350 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ సామర్థ్యాన్ని నిర్మించుకుని, ఇంధన సంక్షోభాల నుంచి వ్యూహాత్మక రక్షణ పొందుతోంది. ప్రపంచ కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ మార్కెట్ 2035 నాటికి USD 721 బిలియన్లకు పైగా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా.

ముందున్న సవాళ్లు

అనేక ప్రయోజనాలున్నా, కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ప్రాజెక్టులకు కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. భారత్ లోని బొగ్గులో అధికంగా బూడిద శాతం ( 30-45% ) ఉండటం ఒక ప్రధాన సమస్య, దీనికి అధునాతన, ఖరీదైన సాంకేతికతలు అవసరం. ప్రాజెక్టుల కోసం అధిక మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure) కూడా ఒక పెద్ద అడ్డంకి. నీతి ఆయోగ్, డెలాయిట్ వంటి సంస్థల నివేదికల ప్రకారం, బలమైన వ్యాపార నమూనాల (Business Models) కొరత, ప్రభుత్వ సబ్సిడీల అవసరం వంటివి ప్రధాన అడ్డంకులు. బొగ్గును నేరుగా కాల్చడం కంటే ఇది పర్యావరణహితమైనది అయినప్పటికీ, కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO2) ఉద్గారాల నిర్వహణ ఇంకా ఒక ఆందోళనకరమైన విషయమే.

భవిష్యత్ అంచనాలు

జాతీయ బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ మిషన్, పెరుగుతున్న బడ్జెట్ కేటాయింపుల ద్వారా ప్రభుత్వ నిబద్ధత కనిపిస్తోంది. ప్రపంచ మార్కెట్ వృద్ధి, దేశీయ దిగుమతి భారాన్ని తగ్గించుకోవాల్సిన ఆవశ్యకతతో, ఈ రంగం రాబోయే కాలంలో గణనీయమైన విస్తరణ సాధించగలదని పరిశ్రమ వర్గాలు విశ్వసిస్తున్నాయి. సుస్థిర ఆర్థిక బలం, వ్యూహాత్మక స్వయంసమృద్ధి, ప్రపంచ పోటీతత్వానికి కోల్ గ్యాసిఫికేషన్ ఒక కీలక మార్గంగా నిలవనుంది.