Reliance, Essar CBM పై భారీ బెట్టింగ్: ఇండియా ఎనర్జీ సెక్యూరిటీకి కొత్త దారులు!

ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లలో నెలకొన్న అస్థిరత, దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం వంటి సవాళ్లను అధిగమించడానికి భారత్ తన సొంత గ్యాస్ వనరులను వినియోగించుకునే దిశగా వ్యూహాత్మక అడుగులు వేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ హైడ్రోకార్బన్స్ (DGH) ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్వహించిన కోల్-బెడ్ మీథేన్ (CBM) బ్లాకుల వేలంలో రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్, ఎస్సెార్ గ్రూప్ వంటి దిగ్గజాలు భారీగా పోటీ పడ్డాయి.

కీలక ఆటగాళ్లు, వారి పాత్ర

భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద కన్గ్లోమరేట్ అయిన రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్, CBM అన్వేషణలో చురుగ్గా వ్యవహరిస్తోంది. ఇప్పటికే మధ్యప్రదేశ్‌లో రెండు CBM బ్లాకులను నిర్వహిస్తూ, రోజుకు సుమారు 0.64 MMSCMD గ్యాస్‌ను 300కు పైగా బావుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తోంది. KG-D6 వంటి కీలకమైన అప్‌స్ట్రీమ్ ప్రాజెక్టులతో, దేశ ఇంధన భద్రత లక్ష్యాల్లో రిలయన్స్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఏప్రిల్ 18, 2026 నాటికి, రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹18.47 ట్రిలియన్లు. ఎస్సెార్ గ్రూప్‌కు చెందిన ఎస్సెార్ ఆయిల్ అండ్ గ్యాస్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ అండ్ ప్రొడక్షన్ లిమిటెడ్ (EOGEPL), అన్‌కన్వెన్షనల్ హైడ్రోకార్బన్‌లపై దృష్టి సారించింది. భారతదేశంలో అత్యధికంగా CBM ఉత్పత్తి చేసే రాణిగంజ్ ఈస్ట్ (Raniganj East) బ్లాక్‌ను EOGEPL నిర్వహిస్తోంది. దీని అభివృద్ధికి ఇప్పటికే ₹6,000 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి పెట్టింది. EOGEPL ప్రస్తుతం ప్రైవేట్‌గా ఉన్నప్పటికీ, 2028 నాటికి రోజుకు 5 MMSCMD ఉత్పత్తి లక్ష్యంతో CBM రంగంలో తనదైన ముద్ర వేస్తోంది.

దేశ ఇంధన అవసరాలు, మార్కెట్ స్పందన

భారత్ తన సహజ వాయువు (LNG) అవసరాల్లో సుమారు సగానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ఈ దిగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల, ప్రపంచ ధరల హెచ్చుతగ్గులు, భౌగోళిక రాజకీయ సరఫరా అంతరాయాలకు దేశం గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. సుమారు 92 ట్రిలియన్ క్యూబిక్ ఫీట్ల నిల్వలున్న CBM వనరులను, భారత్ ఒక కీలకమైన దేశీయ వనరుగా చూస్తోంది. మార్కెటింగ్, ధరల విషయంలో స్వేచ్ఛ కల్పించడం వంటి విధానపరమైన మార్పులు పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. DGH 2025, 2026 సంవత్సరాలలో ప్రత్యేక CBM వేలం నిర్వహించి, కేటగిరీ II, III బేసిన్‌లలో 16 బ్లాకులను అందుబాటులోకి తెచ్చింది. వర్క్ ప్రోగ్రామ్ కమిట్‌మెంట్స్, డ్రిల్లింగ్ టార్గెట్స్ వంటివి వేలం ప్రమాణాలలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL) మూడు బ్లాకుల కోసం బిడ్ చేసింది. ₹76,467 కోట్ల మార్కెట్ క్యాప్‌తో, 12.90 TTM P/E తో OIL స్థిరమైన పనితీరు కనబరిచే సంస్థ. అయితే, భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద చమురు, గ్యాస్ ఉత్పత్తిదారు అయిన ఆయిల్ అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ కార్పొరేషన్ (ONGC) (₹3,57,783 కోట్ల మార్కెట్ క్యాప్, 7.94 TTM P/E) ఈ వేలంలో పాల్గొనకపోవడం గమనార్హం. ONGC దేశీయ ముడిచమురు (71%), సహజవాయువు (84%) ఉత్పత్తిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, ఈ CBM బ్లాకుల విషయంలో ఎందుకు పాల్గొనలేదు అనేది ఆసక్తికరం.

CBM అభివృద్ధిలో సవాళ్లు, గత అనుభవాలు

భారతదేశ CBM రంగం అనేక అడ్డంకులను ఎదుర్కొంది. 2001 నుంచి 2008 మధ్య జరిగిన నాలుగు వేలం దశల్లో కేటాయించిన 33 బ్లాకులలో, కొన్ని మాత్రమే వాణిజ్య ఉత్పత్తి స్థాయికి చేరుకున్నాయి. తక్కువ ఆశాజనకత, అనుమతుల్లో జాప్యం, ఆర్థికపరమైన ప్రతికూలతల వల్ల అనేక బ్లాకులను కంపెనీలు వదులుకున్నాయి. ప్రస్తుత వేలం, పరిణితి చెందిన కేటగిరీ I బేసిన్‌ల కంటే ఎక్కువ అన్వేషణ రిస్క్‌లను కలిగి ఉన్న కేటగిరీ II, III బేసిన్‌లపై దృష్టి సారించింది. EOGEPL వంటి సంస్థలు పైప్‌లైన్ మౌలిక సదుపాయాల ఆలస్యం వల్ల ఎదుర్కొన్న సమస్యలు, CBM ప్రాజెక్టులకు బలమైన మౌలిక సదుపాయాలు, మార్కెట్ యాక్సెస్ ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తున్నాయి. CBM వెలికితీతలో మీథేన్ ఉద్గారాలు, నీటి నిర్వహణ వంటి సాంకేతిక సంక్లిష్టతలు కూడా లాభదాయకత, పర్యావరణ నిబంధనలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ONGC పాల్గొనకపోవడం, ఈ CBM బ్లాకుల ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలు లేదా వ్యూహాత్మక అనుకూలతపై ఆందోళనలను సూచిస్తుంది.

CBM లక్ష్యాలపై అంచనాలు

2027-28 నాటికి CBM ఉత్పత్తిని ప్రస్తుత స్థాయిల నుంచి దాదాపు రెట్టింపు చేసి, రోజుకు 5 MMSCMDకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్య సాధన, కొత్తగా కేటాయించిన బ్లాకుల విజయం, నిరంతర విధానపరమైన మద్దతుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. CBM వనరుల అభివృద్ధి, ప్రపంచ సరఫరా అనిశ్చితుల నేపథ్యంలో భారతదేశాన్ని గ్యాస్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే లక్ష్యంతో, ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడంతో ముడిపడి ఉంది. రిలయన్స్, ఎస్సెార్ గ్రూపులు భూగర్భ, లాజిస్టికల్ సవాళ్లను అధిగమిస్తే, వారి CBM ప్రాజెక్టులు భారతదేశ ఇంధన దిగుమతులపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపగలవు.