గ్లోబల్ గ్రిడ్ సంక్షోభం: భారీగా పెరుగుతున్న కరెంటు డిమాండ్‌కు బ్రేకులు తప్పవా?

'ఎలక్ట్రిసిటీ యుగం'లో భారీ డిమాండ్

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పుడు 'ఎలక్ట్రిసిటీ యుగం'లోకి అడుగుపెడుతోంది. పారిశ్రామిక, రవాణా రంగాలలో విద్యుదీకరణ (electrification), విస్తరిస్తున్న డేటా సెంటర్లు, పెరుగుతున్న కూలింగ్ అవసరాల నేపథ్యంలో కరెంటు డిమాండ్ అనూహ్యంగా పెరుగుతోంది. 2026 నుండి 2030 మధ్య కాలంలో, ప్రపంచ విద్యుత్ డిమాండ్ సంవత్సరానికి సగటున 3.6% చొప్పున పెరుగుతుందని IEA అంచనా వేస్తోంది. ఇది గత దశాబ్దంతో పోలిస్తే చాలా వేగవంతమైన వృద్ధి. ఈ డిమాండ్‌లో దాదాపు 80% వాటా అభివృద్ధి చెందుతున్న, వర్ధమాన దేశాలదే కానుండగా, చైనా, భారతదేశం ముందు వరుసలో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) అవసరాల కోసం డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ వినియోగం 2030 నాటికి రెట్టింపు అయ్యే అవకాశం ఉంది.

గ్రిడ్ సమస్య: పెను అడ్డంకి

సరఫరా వైపు చూస్తే, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు, అణు విద్యుత్ వంటివి ఈ పెరుగుతున్న డిమాండ్‌ను తీర్చగలవని అంచనా. అయితే, ఇక్కడ అసలు సమస్య గ్రిడ్ మౌలిక సదుపాయాలలో ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 2,500 గిగావాట్ల (GW) కంటే ఎక్కువ ఉత్పత్తి, నిల్వ, భారీ లోడ్ ప్రాజెక్టులు (డేటా సెంటర్లతో సహా) గ్రిడ్ కనెక్షన్ల కోసం క్యూలో నిలిచిపోయాయి. ఇది 2022లో జోడించిన సౌర, పవన సామర్థ్యానికి ఐదు రెట్లు సమానం. ఈ బంధనం (bottleneck) వల్ల కొత్త విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల విస్తరణకు, పెరుగుతున్న డిమాండ్‌ను అందుకోవడానికి తీవ్ర ఆటంకం ఏర్పడుతోంది.

పెట్టుబడి అవసరం: ఎక్కడ లోటు?

ఈ పరిస్థితిని అధిగమించి, పెరుగుతున్న డిమాండ్‌కు అనుగుణంగా గ్రిడ్‌ను సిద్ధం చేయడానికి, వార్షిక గ్లోబల్ గ్రిడ్ పెట్టుబడులు ప్రస్తుత స్థాయిల నుంచి దాదాపు 50% పెరిగి, 2030 నాటికి ఏటా 600 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోవాలని IEA సూచిస్తోంది. మరికొన్ని విశ్లేషణల ప్రకారం, గ్రిడ్‌లు, ఫ్లెక్సిబిలిటీ కోసం వార్షికంగా 912 బిలియన్ డాలర్ల వరకు అవసరం కావచ్చు. ఈ పెట్టుబడుల లోటు, గ్రిడ్ కనెక్షన్ల ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడంలో వైఫల్యం ప్రాజెక్టులలో గణనీయమైన జాప్యాలకు దారితీసి, పరిశుభ్రమైన ఇంధన లక్ష్యాలను చేరుకోవడాన్ని అడ్డుకోవచ్చు.

నష్టభయం, ధరల భారం

గ్రిడ్ కనెక్షన్ల కోసం వేచిచూస్తున్న 2,500 GW ప్రాజెక్టులలో చాలావరకు బహుళ-సంవత్సరాల జాప్యాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీనివల్ల ప్రాజెక్ట్ రద్దులు, ఖర్చులు పెరగడం వంటివి జరుగుతున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రణాళిక చేయబడిన డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టులలో 20% వరకు గ్రిడ్ రద్దీ కారణంగా ఇప్పటికే గణనీయమైన జాప్యాల ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. ఈ మౌలిక సదుపాయాల లోటు నేరుగా విద్యుత్ ధరల పెరుగుదలకు దారితీస్తుంది. చాలా దేశాలలో ఇంటి విద్యుత్ ధరలు 2019 నుంచి ఆదాయాల కంటే వేగంగా పెరిగాయి, ఇది వినియోగదారులకు, పరిశ్రమలకు భారంగా మారింది. ట్రాన్స్‌మిషన్ పెట్టుబడులలో జాప్యం వల్ల ప్రతి 1 బిలియన్ డాలర్లకు ఏటా 150 మిలియన్ డాలర్ల నుంచి 370 మిలియన్ డాలర్ల వరకు నికర ప్రయోజనాలు కోల్పోవాల్సి వస్తుంది. అంతేకాకుండా, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు, గ్యాస్ టర్బైన్‌ల వంటి కీలక భాగాలకు సుదీర్ఘమైన లీడ్ టైమ్‌లు, అధిక పరికరాల ధరలతో సరఫరా గొలుసులో (supply chain) నిరంతర అడ్డంకులు ఉన్నాయి. ఈ క్లిష్ట పరిస్థితి, కొత్త ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని స్వీకరించడానికి, విద్యుత్‌ను సమర్థవంతంగా సరఫరా చేయడానికి గ్రిడ్ సామర్థ్యం లేకపోవడం శక్తి పరివర్తనలో (energy transition) ప్రధాన అవరోధంగా మారవచ్చని సూచిస్తోంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

2030 నాటికి ప్రపంచ విద్యుత్ అవసరాలన్నింటినీ పునరుత్పాదక వనరులు, అణు విద్యుత్ తీర్చగలవని, ఇవి మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో దాదాపు 50% వాటాను కలిగి ఉంటాయని అంచనా. సౌర ఫోటోవోల్టాయిక్స్ (Solar PV) ఈ వృద్ధిలో ముందుంటాయి. అయితే, బొగ్గు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద విద్యుత్ వనరుగా కొనసాగుతుంది. ఈ పరివర్తన కారణంగా, విద్యుత్ రంగం నుంచి కర్బన ఉద్గారాలు (CO2 emissions) 2030 నాటికి స్థిరంగా ఉంటాయని IEA అంచనా వేస్తోంది. అయితే, ఈ అంచనాలన్నీ గ్రిడ్ ఆధునీకరణ, విస్తరణలో భారీ, వేగవంతమైన పెట్టుబడులపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. పెరుగుతున్న విద్యుత్ డిమాండ్‌ను, అందుబాటు ధర, విశ్వసనీయత, స్థితిస్థాపకత (resilience)తో సమతుల్యం చేయడం విధాన నిర్ణేతలకు పెద్ద సవాలుగా మారింది, ముఖ్యంగా తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో.