పెట్రోల్, డీజిల్ ధరల తగ్గింపు కష్టమే! ప్రభుత్వ చమురు సంస్థలకు భారీ నష్టాలు

ప్రభుత్వ చమురు సంస్థలకు (OMCs) ఏకంగా ₹74,781 కోట్ల మేర నష్టాలున్నాయని, అందుకే ఇప్పట్లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను తగ్గించే ప్రసక్తే లేదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ప్రపంచ ముడి చమురు ధరలు గణనీయంగా, స్థిరంగా తగ్గితే తప్ప, రిటైల్ ధరలను సమీక్షించేది లేదని పెట్రోలియం మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరి తెలిపారు. గతంలో జరిగిన కొనుగోళ్ల భారం వల్ల ఆయిల్ మార్కెటర్లపై తీవ్ర ఒత్తిడి కొనసాగుతోందని ఆయన అన్నారు.

అసలేం జరిగింది?

కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజవాయువుల శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరి తాజాగా కీలక ప్రకటన చేశారు. ప్రస్తుతం పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను తగ్గించే అవకాశం లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs) ₹74,781 కోట్ల భారీ నష్టాలను భరించాయని, దీనివల్లే ధరల తగ్గింపు సాధ్యం కాదని మంత్రి తెలిపారు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు అధికంగా ఉన్నప్పుడు, దేశీయ వినియోగదారులను ఆదుకునేందుకు OMCs పెట్రోల్, డీజిల్, LPGని ఉత్పత్తి వ్యయం కంటే తక్కువకే విక్రయించాయి. ఇటీవల గ్లోబల్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరల్లో కొంత తగ్గుదల కనిపించినప్పటికీ, రిటైల్ ధరలను తగ్గించాలంటే ఆ ధరలు కొన్ని వారాల పాటు స్థిరంగా తగ్గాలని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

ధరల తగ్గింపు ఎందుకు కష్టం?

ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOC), భారత్ పెట్రోలియం (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం (HPCL) వంటి భారతీయ ఆయిల్ రిటైలర్లకు ఇంధన ధరల నిర్ధారణ ఒక సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ. అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు, ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేసేందుకు OMCs ధరలను ఎక్కువ కాలం పాటు పెంచకుండా నిలిపివేస్తాయి. దీనివల్ల వారి మార్కెటింగ్ మార్జిన్లు బాగా తగ్గిపోతున్నాయి. ముఖ్యంగా పశ్చిమాసియాలో ఇటీవల జరిగిన పరిణామాల నేపథ్యంలో ముడి చమురు ధరలు విపరీతంగా పెరిగినప్పుడు, ఆ నష్టాలను పూడ్చుకునే దశలో ఈ కంపెనీలు ఇంకా ఉన్నాయని మంత్రి వ్యాఖ్యలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. తమ బ్యాలెన్స్ షీట్లలో పేరుకుపోయిన నష్టాలను పూర్తిగా పూడ్చుకోనంత వరకు, ధరల తగ్గింపునకు అవకాశం తక్కువ.

కొనుగోళ్ల ఆలస్యం (Procurement Lag) ప్రభావం

ఇన్వెస్టర్లు తప్పక తెలుసుకోవాల్సిన అంశం 'ప్రొక్యూర్మెంట్ లాగ్'. భారతదేశంలోని రిఫైనరీలు సాధారణంగా ముడి చమురును సుమారు రెండు నెలల ముందుగానే కొనుగోలు చేస్తాయి. అంటే, ప్రస్తుతం రిటైల్ అవుట్‌లెట్లలో అమ్ముడవుతున్న ఇంధనం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరలు గరిష్ట స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు కొనుగోలు చేసినదే. ముడి చమురు ధరలు ఈరోజు తగ్గినా, దాని ప్రయోజనం వెంటనే రిఫైనరీ లాభనష్టాల ఖాతాకు చేరదు. ముందుగా కొనుగోలు చేసిన ఖరీదైన సరుకును విక్రయించిన తర్వాతే, ధరల తగ్గింపు ప్రభావం కనిపిస్తుంది. ఈ టైమింగ్ మిస్ మ్యాచ్ వల్ల, గ్లోబల్ క్రూడ్ రేట్లు తగ్గడానికి, OMCs లాభాల్లో మెరుగుదల రావడానికి మధ్య కొంత ఆలస్యం ఉంటుంది.

OMCల మార్జిన్లపై అవగాహన

OMCs చాలా తక్కువ మార్కెటింగ్ మార్జిన్లతో పనిచేస్తాయి. అందుకే ముడి చమురు ధరల అస్థిరత, ప్రభుత్వ విధానాలకు ఇవి బాగా ప్రభావితమవుతాయి. చారిత్రాత్మకంగా, తక్కువ ముడి చమురు ధరలు ఉన్న కాలంలో కంపెనీలు నిల్వలను పెంచుకుని, అస్థిర కాలాల్లో వచ్చిన నష్టాలను భర్తీ చేసుకునేవి. కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితులు, ముఖ్యంగా LPG, ఆటో ఫ్యూయెల్స్‌లో గణనీయమైన అండర్-రికవరీల వల్ల మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి. విశ్లేషకులు ఈ అండర్-రికవరీల గణాంకాలను నిశితంగా గమనిస్తూ ఉంటారు, ఎందుకంటే ఇవి రిఫైనరీ అప్‌గ్రేడ్‌లు, అప్పుల చెల్లింపు, డివిడెండ్ చెల్లింపులలో కంపెనీల సామర్థ్యాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తాయి. గ్లోబల్ ధరలు దీర్ఘకాలం పాటు తక్కువగా ఉంటే, OMCs మార్జిన్లు మెరుగుపడవచ్చు. అయితే, ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలు, అంటే ఎక్సైజ్ డ్యూటీ సర్దుబాట్లు వంటివి, ఈ ప్రయోజనం వినియోగదారులకు చేరుతుందా లేక కంపెనీలకే మిగులుతుందా అనేదాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.

ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?

ఈ రంగంలో పెట్టుబడిదారులు కొన్ని కీలక సూచికలపై దృష్టి పెట్టాలి. మొదటిది, గ్లోబల్ ముడి చమురు ధరల ట్రెండ్ చాలా ముఖ్యం; OMCs మార్జిన్ ప్రొఫైల్‌ను మెరుగుపరచడానికి తక్కువ స్థాయిలలో స్థిరత్వం అవసరం. రెండవది, ఎక్సైజ్ డ్యూటీల రద్దు లేదా సర్దుబాటుకు సంబంధించి ఏదైనా అధికారిక ప్రకటన ఒక ప్రధాన ట్రిగ్గర్ అవుతుంది, ఎందుకంటే గతంలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి ఈ పన్నులను తగ్గించారు. చివరగా, త్రైమాసిక ఫలితాల సమయంలో అండర్-రికవరీల స్థితి గురించి యాజమాన్యం ఇచ్చే వ్యాఖ్యలు, ఈ కంపెనీలు ఎప్పుడు సాధారణ లాభదాయక స్థాయిలకు తిరిగి వస్తాయనే దానిపై స్పష్టమైన చిత్రాన్ని అందిస్తాయి.