El Niño ప్రభావంతో భారత్ లో బొగ్గు విద్యుత్ డిమాండ్ పెరుగుతుందా?

El Niño పరిస్థితుల కారణంగా, రాబోయే 12 నెలల్లో (జూలై 2026 - జూన్ 2027) భారత్ లో బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ ఉత్పత్తి **18 TWh** పెరిగే అవకాశం ఉందని 'సెంటర్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఆన్ ఎనర్జీ అండ్ క్లీన్ ఎయిర్' (CREA) నివేదిక అంచనా వేసింది. చల్లదనం కోసం విద్యుత్ వినియోగం పెరగడం, అదే సమయంలో పవన, జల విద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గడం దీనికి ప్రధాన కారణాలు. ఈ పరిణామం, పునరుత్పాదక ఇంధన వృద్ధిని, గ్రిడ్ స్థిరత్వాన్ని సమతుల్యం చేయడానికి థర్మల్ పవర్ యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది.

వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం: విద్యుత్ రంగంపై El Niño నీడ

భారతదేశ విద్యుత్ రంగం ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పుల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. El Niño పరిస్థితులు దేశ ఇంధన మిశ్రమాన్ని మార్చే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. 'సెంటర్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఆన్ ఎనర్జీ అండ్ క్లీన్ ఎయిర్' (CREA) చేసిన తాజా విశ్లేషణ ప్రకారం, రాబోయే 12 నెలల్లో శిలాజ ఇంధన ఆధారిత విద్యుత్ ఉత్పత్తి 17.7 టెరావాట్ గంటలు (TWh) పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా, తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితుల్లో విద్యుత్ సరఫరాను నిర్వహించడంలో ఉన్న సంక్లిష్టతను ఇది తెలియజేస్తుంది. ఎందుకంటే, చల్లదనం కోసం పెరిగే డిమాండ్, పునరుత్పాదక వనరుల (non-fossil sources)పై పూర్తిగా ఆధారపడే సామర్థ్యాన్ని మించిపోతుంది.

విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై వాతావరణ ప్రభావం

బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ ఉత్పత్తి పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం 'ట్రిపుల్-థ్రెట్' scenario.

1. పెరిగిన డిమాండ్: అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా, ఎయిర్ కండిషనింగ్, రిఫ్రిజిరేషన్ వాడకం పెరిగి, మొత్తం విద్యుత్ డిమాండ్ సుమారు 10 TWh పెరుగుతుందని అంచనా.
2. జల విద్యుత్ తగ్గుదల: బలహీనమైన రుతుపవనాల కారణంగా, జల విద్యుత్ ఉత్పత్తి 2.9 TWh తగ్గే అవకాశం ఉంది.
3. పవన విద్యుత్ క్షీణత: అదేవిధంగా, పవన విద్యుత్ ఉత్పత్తి కూడా 4.9 TWh తగ్గుతుందని అంచనా.

ఈ కారకాలన్నీ కలిసి ఒక గ్యాప్ ని సృష్టిస్తున్నాయి, దీనిని ప్రస్తుతం థర్మల్ పవర్ స్టేషన్లు భర్తీ చేస్తాయని భావిస్తున్నారు.

పునరుత్పాదక ఇంధనం vs థర్మల్ పవర్

ఈ పరిస్థితి తాత్కాలికంగా బొగ్గుపై ఆధారపడటాన్ని సూచిస్తున్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక ఇంధన పరివర్తన (energy transition) ఒక ముఖ్యమైన అంశంగానే ఉంది. గత సంవత్సరం, భారతదేశం సౌర సామర్థ్యాన్ని (solar capacity) 44.6 గిగావాట్లు (GW) పెంచింది. ఇది 2026 మొదటి ఐదు నెలల్లో కొంత ఊరటనిచ్చింది. ఈ కాలంలో, సౌరశక్తి లభ్యత 33% పెరగడం వల్ల, రికార్డు స్థాయి విద్యుత్ డిమాండ్ ఉన్నప్పటికీ, థర్మల్ ఉత్పత్తి 2024 స్థాయిల కంటే తక్కువగా ఉంది. అయితే, El Niño ప్రభావం పెరిగే కొద్దీ, గ్రిడ్ స్థిరత్వం కోసం ఈ థర్మల్ ఆస్తుల విశ్వసనీయత కీలకంగా మారుతుంది.

గ్రిడ్ ఫ్లెక్సిబిలిటీలో లోపాలు

కేవలం సౌర, పవన విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మాత్రమే సరిపోదని నివేదిక నొక్కి చెబుతుంది. గత సంవత్సరం, థర్మల్ ప్లాంట్లను నడుపుతూనే పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను ఇంటిగ్రేట్ చేయడానికి గ్రిడ్‌లో తగినంత ఫ్లెక్సిబిలిటీ లేకపోవడంతో, గ్రిడ్ ఆపరేటర్లు 2.1 TWh పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను నిలిపివేయాల్సి వచ్చింది. ఈ గ్యాప్‌ను పూరించడానికి బ్యాటరీ స్టోరేజ్ (battery storage) చాలా అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. కేవలం 10 గిగావాట్ గంటల (GWh) బ్యాటరీ స్టోరేజ్ ఉంటే, అదనపు సౌరశక్తిని సాయంత్రం పీక్ అవర్స్‌లో ఉపయోగించుకోవడానికి వీలయ్యేదని, తద్వారా బొగ్గు ప్లాంట్లను పెంచాల్సిన అవసరాన్ని తగ్గించవచ్చని అంచనా.

పెట్టుబడిదారులకు, విధాన రూపకర్తలకు

ఈ పరిస్థితి, భారతదేశ ఇంధన రంగంలో తరువాతి దశలో గ్రిడ్ ఆధునీకరణ, ఇంధన నిల్వ పరిష్కారాలపై (energy storage solutions) ఎక్కువ పెట్టుబడులు పెట్టాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేస్తుంది. బ్యాటరీ తయారీ, విద్యుత్ ప్రసార పరికరాలు, స్మార్ట్ గ్రిడ్ టెక్నాలజీలలో కంపెనీలు కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉంది. 2030 నాటికి 500 GW శిలాజేతర విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలనే లక్ష్యంతో, ఈ డిమాండ్ షాక్‌లను నిర్వహించగల గ్రిడ్ సామర్థ్యం ఒక ప్రధాన పరిశీలనాంశంగా ఉంటుంది.