రూప్‌పూర్ న్యూక్లియర్ ప్లాంట్: బంగ్లాదేశ్‌కు నూతన శక్తి.. అణు ఇంధనం లోడింగ్ ప్రారంభం!

బంగ్లాదేశ్ తన ఇంధన రంగంలో ఒక చారిత్రాత్మక అడుగు వేసింది. రూప్‌పూర్ న్యూక్లియర్ పవర్ ప్లాంట్‌లోని మొట్టమొదటి రియాక్టర్‌లో అణు ఇంధనాన్ని లోడ్ చేసే ప్రక్రియను అధికారికంగా ప్రారంభించింది. ఏప్రిల్ 28, 2026న మొదలైన ఈ కీలక ఘట్టం, ప్లాంట్‌ను విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సిద్ధం చేయడంలో ముందడుగు. 2026 చివరి నాటికి లేదా 2026 ప్రారంభంలోనే విద్యుత్ ఉత్పత్తి మొదలవుతుందని అంచనా.

రష్యాకు చెందిన రోసాటమ్ (Rosatom) సహకారంతో నిర్మిస్తున్న ఈ ప్రాజెక్ట్, పెరుగుతున్న ఇంధన అవసరాలను తీర్చడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2030 నాటికి దేశీయ డిమాండ్ 30,000 MW దాటుతుందని అంచనా. అయితే, బంగ్లాదేశ్ ప్రస్తుతం తన విద్యుత్ అవసరాల్లో సుమారు 65% కోసం దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై (Fossil Fuels) ఆధారపడి ఉంది. మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న రాజకీయ అస్థిరత, సరఫరా గొలుసుల్లో అంతరాయాలు, దిగుమతి చేసుకునే చమురు, LNG ధరలు పెరగడంతో దేశ ఇంధన భద్రతకు ముప్పు వాటిల్లుతోంది. రూప్‌పూర్ ప్లాంట్ (సుమారు $13 బిలియన్లు ఖర్చుతో నిర్మిస్తున్న 2,400 MW సామర్థ్యం గల ప్రాజెక్ట్) పూర్తిగా అందుబాటులోకి వస్తే, ఇది స్థిరమైన, కార్బన్ రహిత విద్యుత్‌ను అందిస్తుంది.

2022లో బంగ్లాదేశ్ మొత్తం ఇంధన వినియోగంలో 44.31% దిగుమతులపైనే ఆధారపడింది. విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో **95%**కి పైగా శిలాజ ఇంధనాలనే వాడుతున్నారు, ఇందులో 70% వరకు దిగుమతుల ద్వారానే వస్తుంది. చాలావరకు ముడి చమురు, LNG దిగుమతులు స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ (Strait of Hormuz) గుండానే వెళ్తాయి, కాబట్టి మధ్యప్రాచ్యంలోని ఘర్షణలు దేశాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తాయి. వాతావరణ మార్పుల వల్ల వేడి గాలులు పెరిగి, విద్యుత్ డిమాండ్ కూడా పెరుగుతోంది, ముఖ్యంగా వేసవిలో గ్రిడ్‌పై భారం పడుతోంది. పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులపై (Renewables) పెట్టుబడులు పెట్టినప్పటికీ, అవి ప్రస్తుతం విద్యుత్ మిశ్రమంలో కేవలం 5.4% మాత్రమే ఉన్నాయి.

రూప్‌పూర్ ప్రాజెక్ట్ అనేక ఆలస్యాలు, వ్యయ పెరుగుదలను ఎదుర్కొంటోంది. యూనిట్ 1 2023 నాటికి పూర్తి కావాల్సి ఉండగా, ఇప్పుడు 2027 నాటికి పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయాలని, మొత్తం ప్రాజెక్ట్ 2028 జూన్ నాటికి పూర్తవుతుందని భావిస్తున్నారు. ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు $12.65 బిలియన్ల నుంచి సుమారు $13 బిలియన్లకు పెరిగింది. రూప్‌పూర్ నిర్మాణం దశలవారీగా జరుగుతుండటంతో, బంగ్లాదేశ్ ప్రస్తుతం దిగుమతి చేసుకునే ఇంధనాలపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. రష్యా రుణం, రోసాటమ్ పాత్ర వల్ల భౌగోళిక రాజకీయపరమైన ఆందోళనలు కూడా ఉన్నాయి. దేశంలో అణు నియంత్రణ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ, బంగ్లాదేశ్ అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ (BAERA) సామర్థ్యాన్ని పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది. అణు వ్యర్థాల నిర్వహణ, దీర్ఘకాలిక భద్రతకు సాంకేతిక నైపుణ్యం కూడా సవాళ్లే.

రోసాటమ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా $127 బిలియన్లకు పైగా అణు నిర్మాణ ఆర్డర్లను కలిగి ఉంది. బంగ్లాదేశ్ 2030 నాటికి 20% విద్యుత్‌ను పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల ద్వారా పొందాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, కానీ పురోగతి నెమ్మదిగా ఉంది. రూప్‌పూర్ నుండి వచ్చే 2,400 MW విద్యుత్, దేశం యొక్క పెరుగుతున్న శక్తి అవసరాలను తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అయితే, సమీప భవిష్యత్తులో దేశం చమురు ధరల అస్థిరత, వాతావరణ మార్పుల వల్ల పెరిగే డిమాండ్‌తో ఇంధన కొరతను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. రూప్‌పూర్ నిర్మాణం పూర్తవ్వడమే కాకుండా, దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం, ఇంధన సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులను వేగంగా అమలు చేయడం కూడా బంగ్లాదేశ్ ఇంధన భవిష్యత్తుకు కీలకం.