Whalesbook
UK ਕੋਰਟ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਫੈਸਲਾ: SpiceJet ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਪਏ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ SpiceJet ਨੂੰ Sunbird France 02 SAS ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੋਂ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ SpiceJet ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੰਪਨੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ (Defense) ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ (Operational Capacity) 'ਤੇ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
SpiceJet ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀਆਂ
SpiceJet ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ (Financial Health) ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਸ-ਟੂ-ਅਰਨਿੰਗ (P/E) ਰੇਸ਼ੋ ਅਪ੍ਰੈਲ FY26 ਤੱਕ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ -6.00 ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ਲਗਭਗ ₹1,700 ਤੋਂ ₹1,784 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਅਪ੍ਰੈਲ FY26 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ₹11.14 ਤੋਂ ₹11.70 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਡਿਟਰ (Auditor) ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (Going Concern) 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ SpiceJet ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੇ -56% ਤੋਂ -77% ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਅੱਗੇ ਪਛੜਦੀ SpiceJet
SpiceJet ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ (Market Share) ਵੀ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ FY25 ਤੱਕ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਸਿਰਫ 2% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, IndiGo ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 63% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਏਅਰਲਾਈਨ Akasa Air ਵੀ ਅਗਸਤ FY25 ਤੱਕ 5.4% ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾਲ SpiceJet ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੈਕਟਰ (Aviation Sector) ਭਾਵੇਂ 2034 ਤੱਕ USD 45.59 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ SpiceJet ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ। FY26 ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 0-3% ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ (Operational Challenges) ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ
SpiceJet ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (Outlook) ਬਹੁਤ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 8 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣਾ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਕਰਜ਼ੇ (Financial Obligations) ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਰ ਲੇਨਦਾਰਾਂ (Creditors) ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਡਿਟਰ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, SpiceJet IndiGo ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ Akasa Air ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ, ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਐਨਾਲਿਸਟਾਂ (Analysts) ਦਾ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ੇਅਰ ਪ੍ਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 'Sell' ਜਾਂ 'Hold' ਰੇਟਿੰਗ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਸ ਟਾਰਗੇਟ ₹22 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।