Whalesbook
ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਹੁਲਾਰਾ
ਇਹ ਦਹਾਕੇ ਭਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ 100 ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ 200 ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ₹12,159 ਕਰੋੜ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ₹3,661 ਕਰੋੜ ਹੈਲੀਪੈਡਾਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਲਗਭਗ 441 ਏਅਰਡ੍ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ (Operation and Maintenance) ਲਈ ₹2,577 ਕਰੋੜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਲਈ, ₹10,043 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਆਬਿਲਟੀ ਗੈਪ ਫੰਡਿੰਗ (VGF) ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਮਾਲੀਆ ਵਾਲੇ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ
UDAN 2.0 ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ 'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' (Self-reliant India) ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ, ਪਵਨ ਹੰਸ ਲਈ ਦੋ HAL Dhruv ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਅਲਾਇੰਸ ਏਅਰ ਲਈ ਦੋ HAL Dornier ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਏਰੋਨੌਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ (HAL) ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ₹2.59 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੈਕਟਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ FY2026 ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ ₹170-180 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨੈੱਟ ਨੁਕਸਾਨ (Net Loss) ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤੀ, ਫਲੀਟਾਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੜਿੱਕੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਘਟਾ ਕੇ FY2026 ਲਈ 0-3% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਵਿਆਬਿਲਟੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ
HAL ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ (Valuation) ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਾਈਸ-ਟੂ-ਅਰਨਿੰਗ (PE) ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 27.46x ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਔਸਤ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, UDAN ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਮੁਨਾਫੇਬਾਜ਼ੀ (Profitability) ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ UDAN 2.0 ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।