Whalesbook
ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਵਿਕਾਸ: ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ
ਇਸ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਵਿਕਾਸ (Greenfield Development) ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 24.9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ 10.1 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 8.1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਯੁੱਧਿਆ, ਰਾਜਕੋਟ (ਹੀਰਾਸਰ) ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਵਘਰ ਅਤੇ ਇਟਾਨਗਰ (ਹੋਲੋਂਗੀ) ਵਰਗੇ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੋ-ਅੰਕੀ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਗਭਗ 40% ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਅਤੇ ਕਾਲਾਬੁਰਗੀ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਓਵਰਕੈਪੇਸਿਟੀ (Overcapacity) ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਊਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟ: ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਊਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ (Brownfield Airports) ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 9.1% ਰਹੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਯਾਤਰੀ ਅਧਾਰ (Existing Passenger Base) ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ/ਟਾਇਰ-2 ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹਨ। ਕੁੱਲ 112 ਬ੍ਰਾਊਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 22 ਨੇ ਹੀ ਯਾਤਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ।
ਨੋਇਡਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ: ਵੱਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੋਇਡਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ (Noida International Airport - NIA) ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ₹11,200 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਯਮੁਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (Zurich Airport International AG ਦੀ ਇਕਾਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਵਾਲ ਇਸਦੇ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਫਲਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਹਨ। Zurich Airport AG 2026 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਘਾਟੇ (Depreciation) ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ NIA ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਘਾਟਾ (Net Loss) ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਖਰਚੇ ਇਸਨੂੰ ਮੋਪਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ (Aviation Industry) ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ICRA ਵਰਗੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ 'ਸਥਿਰ' ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕ' (Negative) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਬਾਲਣ ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਤੋਂ FY26 ਲਈ INR 17,000-18,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ੁੱਧ ਘਾਟਾ (Net Loss) ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। GMR ਏਅਰਪੋਰਟਸ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਲਿਮਟਿਡ (GMR Airports Infrastructure Ltd.) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 22% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ P/E ਅਨੁਪਾਤ (Negative P/E Ratio) ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ: ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ (Long-term Projections) ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ 2026-27 ਤੱਕ 470 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 2040 ਤੱਕ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ UDAN ਸਕੀਮ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖੇਤਰੀ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ 2047 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 350 ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਮੰਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। NIA ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉਸਾਰੀ ਲਾਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਊਨਫੀਲਡ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੁੱਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।