ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ (Regional Connectivity) ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 'UDAN' ਸਕੀਮ ਦੇ ਨਵੇਂ, ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ **₹28,840 ਕਰੋੜ** ਖਰਚੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ **100** ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ (Aerodromes) ਅਤੇ **200** ਹੈਲੀਪੈਡਾਂ (Helipads) ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ: 10 ਸਾਲਾ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2035-36 ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ₹28,840 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਬੰਦ ਪਏ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਵੇਂ ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ₹480 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਜਯੋਧਪੁਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਵੀ ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਾਲਾਨਾ 20 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਭਾਰੀ ਖਰਚ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ, 100 ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ₹12,000 ਕਰੋੜ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਘੱਟ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ₹10,000 ਕਰੋੜ 'ਵਿਯੇਬਿਲਟੀ ਗੈਪ ਫੰਡਿੰਗ' (Viability Gap Funding) ਲਈ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੰਡਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ₹2,500 ਕਰੋੜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 200 ਨਵੇਂ ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਦੇਸੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਸੋਧੇ ਹੋਏ UDAN ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ HAL Dhruv ਅਤੇ Dornier ਵਰਗੇ ਦੇਸੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੱਲ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਏਰੋਸਪੇਸ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖੇਤਰੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ UDAN ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੰਗ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰਚੇ ਘੱਟ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਜਯੋਧਪੁਰ ਟਰਮੀਨਲ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਸਕੀਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ '100 ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਟੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ' ਅਤੇ 'ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਦਰ' ਹੋਣਗੀਆਂ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਐਰੋਨੌਟਿਕਸ ਲਿਮਿਟੇਡ (HAL) ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਦੇਸੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਆਰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੋਣਗੇ।