ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਉਦੇਸ਼: ਹਾਈ-ਗਰੋਥ ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪ ਕੋਰੀਡੋਰ
Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ਼ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ (MoU) 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮਝੌਤੇ (Joint Business Agreement) ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਪਾਰਕ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਵਾਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਡਸ਼ੇਅਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ Star Alliance ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ Lufthansa Group ਦੇ ਮੁੱਖ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ - ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟਰੀਆ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ - ਦਰਮਿਆਨ ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਦੀਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਰਣਨੀਤਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 27 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ EU-India Free Trade Agreement ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟਸ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ 11% ਦੇ ਆਯਾਤ ਟੈਰਿਫ (Import Tariffs) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ 0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲ ਟੈਰਿਫ ਢਾਂਚਾ, 2032 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ EU ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ (Exports) ਦੇ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਵਿਚਕਾਰ ਜੁਆਇੰਟ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜ ਯਾਤਰਾ, ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲਾਈਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਡਿਊਲ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਟ ਫਲਾਈਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (Integrated Frequent Flyer Programs) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਰੂਟ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾ ਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ
ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਿਲ ਕੇ ਗਲੋਬਲ GDP ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2024 ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ €120 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਯੂਰਪ-ਭਾਰਤ ਨਾਨ-ਸਟਾਪ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ, Star Alliance ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ। Lufthansa Group, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਏਅਰਲਾਈਨ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 6.62-6.70 ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਿੰਗ ਟਵੈਲਵ-ਮੰਥ P/E ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ, ਲਗਭਗ €10.92 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ €9.104 ਦੇ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, Lufthansa Group ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'Hold' ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਪ੍ਰਾਈਸ ਟਾਰਗੇਟ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਵਧਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Tata Group ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ Air India ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਜਹਾਜ਼ ਆਰਡਰ ਅਤੇ Vistara ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ Air India ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਯੂਰਪ-ਭਾਰਤ ਰੂਟਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 30%) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ IndiGo ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਲਗਭਗ 60-65% ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਦੇ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਗਠਜੋੜ Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੋਖਮ (Bear Case): ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ MoU ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਝੌਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੁਆਇੰਟ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਐਂਟੀਟਰੱਸਟ (Antitrust) ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪ ਕੋਰੀਡੋਰ 'ਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੈ। IndiGo ਦਾ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਦੇ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਸਥਾਰ, Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਵਰਗੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪੂਰਨ-ਸੇਵਾ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Air India, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਧਾਈ ਗਈ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਮੰਗ ਉਸ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਧੇ ਤਾਂ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। Lufthansa Group ਖੁਦ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਮਾਈ ਰਿਕਵਰੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ Air India ਅਤੇ Lufthansa Group ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ, ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਫਲਾਈਟ ਸ਼ਡਿਊਲ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਹਕ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਮੇਲ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।