Mastercard ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਪੇਮੈਂਟਸ (Cross-border Payments) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ 'Mastercard Move' ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ SMEs ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। GIFT City ਸਥਿਤ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ Glomopay ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ **$1.8 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਵਪਾਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰੈਗੂਲੇਟਿਡ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ-ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
Mastercard ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 'Mastercard Move' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਗਲੋਬਲ ਪੈਸੇ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ (Global Money Transfers) ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਸੋਲਿਊਸ਼ਨਜ਼, Pratik Khowala ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਪੇਮੈਂਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਮ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ ਖਰਚੇ, ਹੌਲੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੇਗੀ: ਇਨਬਾਊਂਡ ਰਿਮਿਟੈਂਸ ਫਲੋਜ਼ (ਜਿੱਥੇ Mastercard ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਅਤੇ ਆਊਟਬਾਊਂਡ ਭੁਗਤਾਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ (SMEs) ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਦਰਭ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਲਈ, Mastercard ਨੇ Glomopay ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। Glomopay ਇੱਕ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਸੈਂਟਰਸ ਅਥਾਰਟੀ (IFSCA) ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ GIFT City ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮਕਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ GIFT City ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਫਰੇਮਵਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। Glomopay ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਰੈਗੂਲੇਟਿਡ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, Mastercard ਦਾ ਟੀਚਾ ਆਪਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭੁਗਤਾਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਫਿਨਟੈਕ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ $1.8 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, SWIFT ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਕਈ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਮ-ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ UPI ਵਰਗੇ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਉਸੇ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। Mastercard ਦਾ ਟੀਚਾ ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ SME ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ-ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਮਿਟੈਂਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਮਾਲੀਆ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੰਦਰਭ
Mastercard ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਫਿਨਟੈਕ ਫਰਮਾਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਭੁਗਤਾਨ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ UPI ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਏਕੀਕਰਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਫਰੰਟੀਅਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵਰਗੀਆਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇਜ਼, ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਲੀਗੇਸੀ ਸਿਸਟਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲੋਜ਼ਡ-ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਭੁਗਤਾਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਲਈ, 'Mastercard Move' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਨਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਦਰ ਇਸ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ। ਦੂਜਾ, RBI ਅਤੇ IFSCA ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਲਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਆਊਟਬਾਊਂਡ ਭੁਗਤਾਨ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਬਦਲਾਂ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਵਾਇਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਫਿਨਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ - ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਲੰਬੀ-ਮਿਆਦ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੋਵੇਗੀ।