ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ Kospi ਇੰਡੈਕਸ 'ਚ ਅੱਜ **18%** ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟਰੇਡਿੰਗ ਰੋਕਣੀ ਪਈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਚਿੱਪ ਕੰਪਨੀਆਂ Samsung Electronics ਅਤੇ SK Hynix ਵਿੱਚ ਆਈ ਵੱਡੀ ਮੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ SpaceX ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ **$400 ਬਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ AI ਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਓਵਰ-ਵੈਲਿਊ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ, 23 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ (sell-off) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। Kospi ਇੰਡੈਕਸ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਇੰਡੈਕਸ ਹੈ, ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 18% ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। 8% ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 20 ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਟਰੇਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਇੰਡੈਕਸ 10% ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਟਾਕਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਵਿਕਰੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਬੂਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
SK Hynix ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 11% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ Samsung Electronics ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ 8% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੰਡੈਕਸ 19 ਜੂਨ ਨੂੰ 9,385.59 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2026 ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 122.7% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ 75% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
AI ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ AI ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ (ਮੁੱਲ) ਬਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ AI ਇੱਕ ਬਦਲਦੀ ਹੋਈ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਲ ਕਮਾਈ (earnings) ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸెంਟੀਮੈਂਟ (ਭਾਵਨਾ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਿੱਖੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ "Return on Capital Employed" (ROCE) ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ - ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਪ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਖਰਚ (capital spending) ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਸਲ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਧਾਰ (correction) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵੱਡੇ IPOs ਦਾ ਮਹੱਤਵ
SpaceX ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੂਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ SpaceX ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ $400 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੱਟ ਗਿਆ। SpaceX ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ $135 ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਦੇ IPO ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਬਾਰ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ $1.77 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਮੁੱਲ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੱਡੇ ਇਨੀਸ਼ੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਆਫਰਿੰਗ (IPOs) ਕਈ ਵਾਰ ਲਿਕੁਡਿਟੀ (ਤਰਲਤਾ) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਸਿਵ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਫੰਡ - ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਇੰਡੈਕਸ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਫੰਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਕਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੋਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। Jefferies ਦੇ Christopher Wood ਨੇ SpaceX ਦੇ IPO ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ AI ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਟੈਕ-ਸਬੰਧਤ ਲਿਸਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਤਰਲਤਾ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Alphaniti Fintech ਦੇ U R Bhat ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ AI ਦੀ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਲ ਕਾਰਨ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ AI ਸਟਾਕਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ AI ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣਯੋਗ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੈਕ ਫਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਗਾਮੀ ਕਮਾਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਕਮਾਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, AI-ਭਾਰੀ ਟੈਕ ਸਟਾਕਾਂ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ IT ਜਾਂ ਵੈਲਯੂ-ਅਧਾਰਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਝਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸెంਟੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਟੈਕ ਦਿੱਗਜਾਂ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀ ਖਰਚ (capex) ਅਪਡੇਟਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਕੀ AI ਵਿਸਥਾਰ ਚੱਕਰ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।