ਸਾਕਤ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹਾਦਸਾ: ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ!

ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?

ਪੱਛਮੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਢਹਿਣ ਦੀ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (MCD) ਦੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕੋਡ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਹੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ

ਸਹਾਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੁਦੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਮਨ ਜੈਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂਚ ਹੁਣ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਖਾਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਛੋਟੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਅਕਸਰ ਅੱਗ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਆਡਿਟਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੈਰ-ਇਰਾਦਤਨ ਹੱਤਿਆ (culpable homicide) ਲਈ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਹੋਣਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।

ਕੋਚਿੰਗ ਹੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਜੋਖਮ

ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਠਾਏ ਗਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਅਕ ਹੱਬ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ (high occupancy loads) ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਫਰਨੀਚਰ ਜਾਂ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਕਾਰਨ ਵਿਲੱਖਣ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਸਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਅੱਪਡੇਟਿਡ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਭਵਿੱਖੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਦੁਲਜਾਬ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੰਭਾਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਪਰਮਿਟ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ, ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਪਾਲਣਾ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਸੰਘਣੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਤੰਗ ਮਾਹੌਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।