ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 151 ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ (Valuation) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ **2%** ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ Hurun India Real Estate Rich List ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ BSE Realty Index ਵਿੱਚ **20%** ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਵਾਧਾ ਦਰ
ਸਾਲ 2026 ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ (Valuation Growth) ਦਾ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 151 ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ਮਹਿਜ਼ 2% ਵਧ ਕੇ ₹16.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ BSE Realty Index ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ 20% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਠੰਡਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਡਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ
2026 GROHE-Hurun India Real Estate Rich List ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਈਲਾਈਟ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ DLF ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਡਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ 73% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ₹38,000 ਕਰੋੜ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁੱਲ ₹90,400 ਕਰੋੜ ਦਾ ਮੁੱਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਰਾਜੀਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ₹90,200 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਡਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਫਰਮ Prism (OYO) ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਮੰਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 151 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 31 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 74 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, DLF ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਵੈਲਿਊ ₹1.47 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੈ। ਲੋਧਾ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਮੁੱਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਹੋਟਲਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 65% ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸੰਸਥਾਗਤਕਰਨ (Institutionalization) ਵੱਲ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਿਸਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ਦਾ 71% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਗੈਰ-ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ CEO ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਸੈਕਟਰ ਮੁੱਲ ਦਾ 54% ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟਾਂ (REITs) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਪਡੇਟਾਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਜਾਂ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਮਾਰਕੀਟ ਸెంਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।