ਦੋ ਪਾਸੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਪਾਸੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ। USTR (ਯੂਐਸ ਟਰੇਡ ਰਿਪ੍ਰਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵ) ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ 59 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (forced labor) ਰਾਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, 12.5% ਟੈਰਿਫ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੱਲ ਰਹੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਸ਼ਨ 301 ਦਾ ਖਤਰਾ
ਇਹ ਸੈਕਸ਼ਨ 301 ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੋਈ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਟੈਰਿਫਾਂ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 10% ਦੇ ਅਸਥਾਈ Section 122 ਟੈਰਿਫ 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਟੈਰਿਫ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਗੱਲਬਾਤ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ, ਇੱਕ ਘੜੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦੌੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ 24 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਕਾਰਪੇਟ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ 12.5% ਦਾ ਟੈਕਸ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਵਪਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਸਮਾਨ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ USTR ਦੀ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਜਾਂਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰਕ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਹਰ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖਰੀਦ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੋਟ ਦੇਣਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 'ਜ਼ੀਰੋ-ਸਮ' (zero-sum) ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰਸਤਾ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿਖਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਤੀਜਾ ਭਾਰਤ ਦੀ USTR ਸੁਣਵਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਜਨਤਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 24 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਲਈ ਅੰਤਮ ਮਿਆਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੀ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ "ਆਪਸੀ ਲਾਭ" ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਏਜੰਡਾ ਝਲਕੇਗਾ, ਇਹ ਆਖਰੀ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਖਾਸ ਛੋਟਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।
