ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਸੈਂਸੈਕਸ **1,600** ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$5** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਫੈਲ ਗਈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਚ ਉਛਾਲ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਫੈਲਾਈ ਘਬਰਾਹਟ
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਸੈਂਸੈਕਸ 76,503.60 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ 1,677.12 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਨਿਫਟੀ 50 'ਚ 516.65 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਅਤੇ ਇਹ 23,882.05 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਦੋਵਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ (Indices) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ।
ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਆਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $5 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵਧੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility)
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਡੀਆ VIX (India VIX), ਜੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, 26.01% ਵਧ ਕੇ 14.68 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹8.97 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। BSE 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੂੰਜੀਕਰਨ (Market Capitalization) ₹471.24 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, BSE 'ਤੇ 3,205 ਸ਼ੇਅਰ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ 1,077 ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਸੰਦਰਭ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਬੈਂਕਿੰਗ, FMCG, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ (Financial Services) ਅਤੇ ਆਟੋ ਸੈਕਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨਤੀਜਿਆਂ (Q1 Earnings) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ (Forecasts) ਕੁਝ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਲੋਬਲ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ (Global Bond Yields) 'ਚ ਵਾਧਾ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜੋਖਮ ਭਰੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ (Riskier Assets) ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਡ-ਕੈਪ ਅਤੇ ਸਮਾਲ-ਕੈਪ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਨੇ ਲਾਰਜ-ਕੈਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਚਕਤਾ ਦਿਖਾਈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2.02% ਅਤੇ 1.80% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਚਕ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ Q1 ਅਰਨਿੰਗ ਸੀਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਵਿੱਚ ਲਚਕੀਤਾ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।