ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **0.1%** ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ **96.49** 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, RBI ਵੱਲੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, **$100** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
Detailed Coverage
ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0.1% ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ 96.49 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਕਵਰੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਯਾਤਕ (Importer) ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਬੈਲੰਸ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
Brent ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਛੇ ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਇਹ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਇਹ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੰਗ, ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਡੈਟ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
RBI ਦਾ ਦਖਲ ਅਤੇ ਫੋਰੈਕਸ ਰਣਨੀਤੀ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਦਖਲ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਫੋਰੈਕਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ $6.1 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਨੈੱਟ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ $8.9 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੁਆਰਾ ਪਰਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸੰਦਰਭ
ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣ (Outflows) ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਂਡ ਅਤੇ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਮੁੜ ਵਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਉਪਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Forex Reserves) ਅਜੇ ਵੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੰਡਾਰ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ, ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਖੇ ਗਏ। BSE ਸੈਂਸੈਕਸ 0.31% ਹੇਠਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ Nifty50 ਇੰਡੈਕਸ 24,000 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਕਰੰਸੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ RBI ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਰਕ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ 96.50–96.70 ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।