ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ
ਅੱਜ, 3 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ, Indian Rupee ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (USD) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1.36% ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 90.27 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਛਲਾਂਗ ਸੀ। ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਟੈਰਿਫ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 18% ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਏ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਿਨ, ਰੁਪਏ ਨੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਰੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਰਿੰਗਗਿਟ 0.34% ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਰੁਪਈਆ 0.19% ਹੀ ਵਧ ਸਕੇ। ਪਰ, ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੈਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, Indian Rupee ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 26 (FY26) ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰੰਸੀ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਇਸ ਕਦਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 7% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: ਕੀ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਟਿਕੇਗੀ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਗਲੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। Nomura ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ Reserve Bank of India (RBI) ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Foreign Exchange Reserves) ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੰਸੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ। RBI ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਡਾਲਰ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ 'ਤੇ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2025 ਦੌਰਾਨ RBI ਵੱਲੋਂ $49.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ FX ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਨੈੱਟ ਵਿਕਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੋਂ ਹੀ Indian Rupee ਵਪਾਰਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ RBI ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ ਕਾਰਨ ਆਈ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ $5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਵਪਾਰਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਘੱਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਇਨਫਲੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਰੰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੋਕਸ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, Indian Rupee ਦਾ ਰੀਅਲ ਇਫੈਕਟਿਵ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ (REER) 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਅੰਡਰਵੈਲਿਊ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ।
ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ: ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਤਿਆਰੀ?
ਭਵਿੱਖ ਲਈ Indian Rupee ਦੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਬਾਰੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਨੂੰ 88.5-89 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵੱਡੇ ਆਊਟਫਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਪਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। HSBC ਦਾ ਬੇਸ ਕੇਸ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ USD/INR ਨੂੰ 90 'ਤੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ MUFG Q1 2026 ਵਿੱਚ 89.50 ਅਤੇ Q4 2026 ਤੱਕ 93.00 ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ING 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ INR ਲਈ 87.00 ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ Bank of America 2026 ਤੱਕ 86/USD ਤੱਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। Trading Economics ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ Indian Rupee ਮੌਜੂਦਾ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 91.44 ਅਤੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 90.22 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। RBI ਵੱਲੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ, ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ, ਕਰੰਸੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫੋਰੈਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਰੁਪਏ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ RBI ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ 90 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਦਖਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।