ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ **$7 ਅਰਬ** ਡਾਲਰ ਵੇਚੇ। ਇਹ ਕਦਮ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। RBI ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਹੈ।
ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਦਬਾਅ?
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਤੇਲ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। RBI ਦਾ ਇਹ ਦਖਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ।
RBI ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਉਪਾਅ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉਸਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਤਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵਧੇ ਹਨ। RBI ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ $32 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੇ RBI ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਫਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਜਵਾਬ
RBI ਦਾ ਇਹ ਦਖਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨ ਵਧਾਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸੋ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ। ਇਹ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
