ਗਰੋਥ ਨੂੰ ਬੂਸਟ: ਬਜਟ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਰਟਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ
RBI ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਰੋਥ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ (Union Budget) ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਡੇ ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਰਚਿਆਂ (Capital Expenditure) ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (India-EU) ਟਰੇਡ ਡੀਲ (Trade Deal) ਵਰਗੇ ਕਦਮਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) ਨੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 34 ਵਿੱਚੋਂ 39 ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ (Economists) ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੇਟ ਕੱਟਾਂ (Rate Cuts) ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਰੋਥ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧੇ ਹਨ, RBI ਨੇ FY26 ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧਾ ਕੇ 2.1% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 (FY27) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਤਿਮਾਹੀਆਂ (Q1 & Q2) ਲਈ ਗਰੋਥ 6.9% ਅਤੇ 7.0% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.0% ਅਤੇ 4.2% ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬਦਲਾਅ ਇਹ ਹੈ ਕਿ RBI ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਸੀਰੀਜ਼ (Inflation Data Series) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲੇ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ FY26 ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖਪਤਕਾਰ ਕੀਮਤ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ਮਹਿੰਗਾਈ 1.33% ਸੀ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨਿਫਟੀ 50 (Nifty 50) ਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ (P/E Ratio) 22.2 ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਾਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Market Capitalization) ਲਗਭਗ $5.001 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ NSE ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ $5.13 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਅੱਜ, 6 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਸੈਨਟੀਮੈਂਟ (Global Sentiment) ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensex) 152 ਅੰਕ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 50 25,500 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ (IMF) ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਗਰੋਥ ਵਿੱਚ 17% ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਫਿਸਕਲ ਡੈਫਿਸਿਟ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ (Fiscal Deficit) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 (FY27) ਲਈ ਫਿਸਕਲ ਡੈਫਿਸਿਟ ਦਾ ਟੀਚਾ 4.3% ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ FY26 ਲਈ ਇਹ 4.4% ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2026-27 ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ₹12.2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। RBI ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2025 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 125 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟਸ (Basis Points) ਦੀ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ (System Liquidity) ਵਿੱਚ ਸਰਪਲੱਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।