ਕੱਚਾ ਤੇਲ $100 ਨੇ ਮਚਾਈ ਹਾਹਾਕਾਰ! ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਈ ਰੋਕ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਖ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ (Brent crude) ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz), ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ANZ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 3 ਤੋਂ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਹੋਰ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਪਲਾਈ ਦਬਾਅ ਨੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 50% ਤੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2026 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਬ੍ਰੈਂਟ $97.93 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ $108.11 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਹੋਰ 2026 ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ $115 ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ ਤਾਂ $150 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜਤਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਾਤ ਕਾਫੀ ਕਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। IMF ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਗਲੋਬਲ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। OECD ਨੇ 2026 ਲਈ ਗਲੋਬਲ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2.9% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੀਆਂ ਬਾਲਣ ਲਾਗਤਾਂ (Fuel Costs) ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। G20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 2026 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 4.0% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ, ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਮੰਦੀ (Recession) ਦਾ ਖਤਰਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਊਰਜਾ-ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਕਿ IMF ਦੇ ਲਗਭਗ 85% ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਟੈਗਫਲੇਸ਼ਨ (Stagflation) ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਹਲਚਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸੈਕਟਰ (Energy Sector) ਨੇ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, S&P 500 ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੇ ਹੋਏ। ਉੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਅ (Inflation Hedge) ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੈਸ਼ ਫਲੋ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਔਸਤ P/E ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 17.7 ਹੈ, ਜੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁੱਲ (Value) ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ExxonMobil ਅਤੇ Chevron ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ 13 ਤੋਂ ਘੱਟ P/E ਅਨੁਪਾਤ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਕੂਲ ਮੁਲਾਂਕਣ (Favorable Valuations) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 8-10 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਪਲਬਧ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ANZ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਆਚੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ 1-2 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਆਚੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਦਾਂ (Fertilizer) ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਾਗਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਭੋਜਨ ਸੰਕਟ (Global Food Crisis) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁੱਖ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve), ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ (Bank of England) ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ (European Central Bank) ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ (Rate Hikes) ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ-ਡਿਮਾਂਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਘੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ANZ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ $88 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2026 ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਲਈ $90 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2027 ਤੱਕ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ $76 ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। Macquarie $85-$90 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹਾਲ ਹੋਣ 'ਤੇ $110 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਧਣ 'ਤੇ ਇਹ $150 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। HSBC ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਨੈਲਸਨ (Brendan Nelson) ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਸੇ ਹੋਏ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇੜੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਭਰਿਆ ਪਹੁੰਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਰਮਿਆਨ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।