ਤੇਲ ਦਾ ਝਟਕਾ! ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਡੇਗੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੇ ਘਾਟੇ ਦਾ ਡਰ ਵਧਿਆ

ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ, ਤੇਲ ਨੇ ਬਣਾਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ

ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ (Middle East) ਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਨੇ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Indian Equity Markets) ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀ ਕੀਮਤ $115 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ (Sell-off) ਹੋਈ। BSE ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensex) 2,460 ਅੰਕ ਜਾਂ 3.1% ਡਿੱਗ ਕੇ 76,449 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ Nifty 50 ਇੰਡੈਕਸ 727 ਅੰਕ ਯਾਨੀ 3% ਘੱਟ ਕੇ 23,715 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Nifty Midcap 100 ਅਤੇ Smallcap 100 ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰ ਵੀ 3.5% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ India VIX, ਜੋ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 21% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਕੇ 24 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਕਿਹੜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਪਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ?

ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਸਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। Nifty PSU Bank ਇੰਡੈਕਸ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 6% ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, Nifty Auto ਇੰਡੈਕਸ 4.3% ਅਤੇ Nifty Bank ਇੰਡੈਕਸ 3.8% ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਆਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, Oil and Natural Gas Corporation (ONGC) ਅਤੇ Coal India ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, InterGlobe Aviation (IndiGo) ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ 8% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ State Bank of India (SBI), Shriram Finance, ਅਤੇ Maruti Suzuki ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ 5% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਿੱਗੇ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ

ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕ (Oil Importer) ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਇਹ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਨੂੰ ਲਗਭਗ 30% ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ (Retail Inflation) ਵਿੱਚ 49-58 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦਾ ਵਾਧਾ, 6 ਤੋਂ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ (CPI) ਵਿੱਚ 0.3-0.4% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਵਾਜਾਈ (Transportation) ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ (Manufacturing) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਰਚੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (CAD) 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 85% ਹਿੱਸਾ ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅੜਿੱਕਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 50% ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਅਰਲਾਈਨ ਸੈਕਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ IndiGo, ਜੋ ਕਿ ਬਾਲਣ (Fuel) ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। Maruti Suzuki ਵਰਗੀਆਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ P/E ਰੇਸ਼ੋ (ਲਗਭਗ 30-31) ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਇਨਪੁਟ ਖਰਚੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। Reserve Bank of India (RBI) ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੁਬਿਧਾ (Dilemma) ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Investors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਲੰਸ ਸ਼ੀਟ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ (Less Sensitive) ਹਨ।