AAP ਆਗੂ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ E20 ਇਥੇਨੌਲ-ਬਲੈਂਡਡ ਫਿਊਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ ਕੀਮਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ E20 ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (AAP) ਦੇ ਕੌਮੀ ਕਨਵੀਨਰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੰਗ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ E20 ਫਿਊਲ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20% ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਕੀਮਤ ਵੱਖਰੀ ਕਿਉਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਰਕ ਫਿਊਲ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ (Fuel Efficiency) ਦੇ ਫਰਕ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਥੇਨੌਲ ਦੀ ਊਰਜਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਮਾਈਲੇਜ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ E20 ਫਿਊਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਘੱਟ ਮਾਈਲੇਜ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਹੋ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ ₹82 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਅਤੇ E20 ਫਿਊਲ ₹70 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ₹100 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਥੇਨੌਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇਨੌਲ ਬਲੈਂਡਿਡ ਪੈਟਰੋਲ (EBP) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣਾ, ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ E20 ਫਿਊਲ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਡਾਟਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ (Energy Transition) ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 2030 ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 20% ਇਥੇਨੌਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਲਈ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਊਰਜਾ ਸੈਕਟਰ (Energy Sector) ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਥੇਨੌਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਵੇਸ਼, ਘਰੇਲੂ ਈਂਧਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖਰੀ ਕੀਮਤ ਦੀ ਮੰਗ, ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਵ ਖਰਚਿਆਂ (Maintenance Costs) ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਆਊਟਲੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੰਗ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫਿਊਲ ਲੇਬਲਿੰਗ ਜਾਂ ਬਲੈਂਡਿਡ ਫਿਊਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਢਾਂਚੇ (Pricing Structure) ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।