SBI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਘਟੀ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ!

ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਸਰ

SBI ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਘੱਟ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ (Higher Education) ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, 15-29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ (Metrics) ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੇਬਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ILO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ 12.6% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਗਲੋਬਲ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 2025 ਵਿੱਚ 9.9% ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ 2022 ਦੇ 10.9% ਅਤੇ 2024 ਦੇ 10.3% ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ (Urban) ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਪੇਂਡੂ (Rural) ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 2022 ਦੇ 16.8% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2025 ਵਿੱਚ 13.6% ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ ਲਗਭਗ 8-9% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਥਿਰ ਰਹੀ।

ਵਿਧੀ (Methodology) ਬਾਰੇ

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀਆਂ ਢਾਂਚਾਗਤ (Structural) ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਵਿਧੀ (Methodology) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, SBI ਨੇ 30+ ਉਮਰ ਦੇ ਵਰਗ ਲਈ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ 2.26% ਸੀ, ਜੋ PLFS ਦੁਆਰਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਦੱਸੀ ਗਈ 11.8% ਦਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਢਾਂਚਾਗਤ ਬਦਲਾਅ (Structural Transformation) ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ (Manufacturing) ਅਤੇ ਗੈਰ-ਖੇਤੀਬਾੜੀ (Non-agricultural) ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ (Participation) ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨ (Diversified) ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ।