1962 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ, ਨਵੇਂ Income Tax Rules 2026 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾਉਣਗੇ। ਕੁੱਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ PAN ਨੰਬਰ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Huਣ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ (FY) ਦੌਰਾਨ ₹10 ਲੱਖ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਨਕਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ PAN ਨੰਬਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੀਮਾ ₹50,000 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ₹5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ PAN ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਾਇਦਾਦ (Property) ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਸੀਮਾ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਕੇ ₹20 ਲੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ₹1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਹੋਟਲ ਬਿੱਲਾਂ, ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਜਾਂ ਇਵੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਵੀ PAN ਨੰਬਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਧਨ 'ਤੇ ਲਗਾਮ ਕੱਸਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ (Crypto) ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ (KYC) ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਸੈਲਫੀ, ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਇਦਾਦਾਂ (Digital Assets) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ salaried employees ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭੋਜਨ (Meal) ₹200 ਤੱਕ ਦੀ ਰਕਮ ਟੈਕਸ-ਫ੍ਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਰ ਅਲਾਵੈਂਸ (Car Allowance) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ₹8,000 ਤੋਂ ₹10,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦੀ ਛੋਟ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Halaanke, ਸਰਕਾਰ ਜਿੱਥੇ ਸਰਲੀਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਾਲਣਾ (Compliance) ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ PAN ਲਿਮਟ ਦਾ ਵਧਣਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਵਧੇਰੇ ਡਾਟਾ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਗੋਪਨੀਯਤਾ (Privacy) ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਕਿ 2026 ਤੱਕ ਇਹ ਨਵੇਂ Income Tax Rules ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਡਾਟਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।