ਭਾਰਤ ਦੇ ਫੋਰੈਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ! ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ

ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਰਿਜ਼ਰਵ 'ਤੇ ਪਾਈ ਸੱਟ

ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 20 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ $11.41 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜਾ ਹਫ਼ਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭੰਡਾਰ ਘਟੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ $13.495 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘੱਟ ਕੇ $117.186 ਬਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ (Foreign Currency Assets) ਵਿੱਚ $2.127 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ $557.695 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਜੋ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ $728.494 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਅਸਥਿਰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੁਪਿਆ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। 27 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ, USD/INR ਦਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਲਗਭਗ 94.87 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.59% ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 10.91% ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FII) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ $11 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਡੈਬਟ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਨਿਕਾਸੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ (Safe-haven) ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15% ਡਿੱਗ ਕੇ 25 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ $4,152 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਸ ਵਿਰੋਧੀ ਕੀਮਤ ਚਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

RBI ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਣੌਤੀ

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। RBI ਲਈ ਭਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਕਮੋਡਿਟੀ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਖ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।