ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੇ ਭਰੀ ਛਾਲ! FY24 ਵਿੱਚ GDP ਨੇ **8.2%** ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੀਤਾ ਪਾਰ, ਸਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ

ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ

ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ (Economic Survey) ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਰ 6.5% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। FY2023-24 ਲਈ actual GDP growth 8.2% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਘੱਟ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ

ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਨ ਰਹੇ। ਸਥਿਰ ਖਪਤਕਾਰ ਖਰਚ (Consumer Spending) ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ (Investment) ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਰਹੇ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ (Industrial Sector) ਨੇ ਕਾਫੀ ਗਤੀ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ (Manufacturing) ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਉਟਪੁੱਟ FY24 ਵਿੱਚ 9.9% ਵਧਿਆ। ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ (Easier Credit Access) ਅਤੇ ਕੈਪੀਟਲ ਨਿਵੇਸ਼ (Capital Investment) ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਨਸੂਨ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (Agriculture) ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿਰਫ 1.4% ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ

ਭਾਰਤ ਦਾ 8.2% ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ (US) ਅਤੇ ਯੂਰਪ (Europe) ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਰਹੀ (IMF ਅਨੁਸਾਰ 1.7%, World Bank ਅਨੁਸਾਰ 2.6%)। ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (Global Financial Market) ਤੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੈਪੀਟਲ ਫਲੋ (Capital Flows) ਬਣੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ (Current Account Deficit) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 2% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ FY24 ਵਿੱਚ 0.7% ਹੋ ਗਿਆ।

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ

ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions), ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ (Supply Chain) ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਰਨ ਮੁਦਰਾ ਸਖਤੀ (Monetary Tightening) ਵਰਗੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਪਰ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗਲੋਬਲ ਮੰਦੀ (Global Recession) ਜਾਂ ਟੈਕ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ (Fiscal Deficit) ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 6.4% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ FY24 ਵਿੱਚ 5.6% ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਥਿਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਹੌਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ (Structural Reforms) ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ (Domestic Demand) ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਦਬਾਅ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਚਕਤਾ (Resilience) ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਿਆ।