Whalesbook
ਵਪਾਰਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦਾ ਦਮਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (CAD) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ $11.3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਕੇ $13.2 ਬਿਲੀਅਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਘਾਟਾ 1.1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 1.3% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮਾਲ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Merchandise Trade Deficit) ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਛਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ $79.3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਵਾਰ $93.6 ਬਿਲੀਅਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਫੌਰਨ ਡਾਇਰੈਕਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ (FDI) ਵਿੱਚ ਵੀ $3.7 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨੈੱਟ ਆਊਟਫਲੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ $2.8 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਕਸਪੋਰਟ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੈੱਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਰਸੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ $51.2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ $57.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਈ.ਟੀ. ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੰਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਕਮ (Remittances) ਵਿੱਚ ਵੀ $36.9 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ: ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਕਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਰਿਮਿਟੈਂਸਾਂ ਨੇ ਵਧਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਾਹਰੀ ਜੋਖਮ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਛਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਹਰ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ CAD ਨੂੰ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦੇ ਲਗਭਗ 0.4-0.5% ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ (ਲਗਭਗ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ) ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦਾ ਖਤਰਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਸਤਾਂ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
### ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
FY26 ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ, CAD ਦੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦੇ 0.6-0.7% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਪਾਰਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ 1.7% ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਕੋਲ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ਕਵਰ ਅਤੇ 95% ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Foreign Exchange Reserves) ਹਨ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਵਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੌਰਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ (FPI) ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਅਸਥਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 91.55 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਨਾਲ ਭਾੜੇ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਖਰਚੇ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ CAD ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਏ 'ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ FPI ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। FY27 ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7% ਤੋਂ 7.5% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਗਭਗ 4% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।