ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ?
ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ AI ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ AI ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ $277 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, Nomura ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ (ਜੋ ਕਿ ਅਗਲੇ 5-7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ GDP ਦਾ 6.3% ਬਣਦੀ ਹੈ) ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਲ GDP ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 0.09% ਅੰਕ ਦਾ ਹੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਐਲਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ।
ਸਮਰੱਥਾ ਵਧੇਗੀ, ਪਰ ਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣਗੀਆਂ?
ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸਮਰੱਥਾ 2025 ਵਿੱਚ 1.93 GW ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2028 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 4 GW ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਲਗਭਗ $10 ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਾਗਤ ਆਉਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2033 ਤੱਕ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਲੋਬਲ AI ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ 'Pax Silica' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ AI ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
IT ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ AI ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ IT ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ AI ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ AI-ਆਧਾਰਿਤ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਰਵਾਇਤੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮਾਡਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ AI-ਡ੍ਰਾਈਵਨ ਹੱਲਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨੰਬਰ (ਲਗਭਗ ਫਰਵਰੀ 2026)
- Reliance Industries: ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ~₹19.32 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ। P/E ਰੇਸ਼ੋ ~19.8x - 23.4x।
- Adani Enterprises: ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ~₹2.49 - ₹2.52 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ। P/E ਰੇਸ਼ੋ ~17.87x - 34.2x।
- Alphabet (Google): ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ~$3.77 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ। P/E ਰੇਸ਼ੋ ~28.3x - 29.1x।
- Microsoft: P/E ਰੇਸ਼ੋ ~23.95x।