IMF ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ (IMF) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਤੱਕ 6.5% ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। IMF ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 7.6% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਟ ਰਹੀ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕਤਾ (ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 2026 ਲਈ 3.1% ਹੈ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਕਾਸ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ (domestic demand) ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ (structural reforms) ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰੋ ਖੇਤਰ 2026 ਵਿੱਚ 0.9% ਅਤੇ ਚੀਨ 4.4% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ GDP ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ Q4 2025 ਵਿੱਚ 7.8% ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। S&P ਗਲੋਬਲ ਰੇਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਵੀ FY27 ਲਈ ਆਪਣਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ 7.1% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਜੋਖਮ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ 2026 ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ $130 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ 80-90% ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਰਾਮਦ (imports) ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਾਮਦ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਕਰੇਗਾ। S&P ਗਲੋਬਲ ਰੇਟਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ $10 ਦਾ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (CAD) ਨੂੰ GDP ਦੇ 0.4% ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹਨਾਂ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਕਾਰਨ FY27 ਤੱਕ CAD GDP ਦੇ 1.8% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਇਹ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। OECD ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ FY27 ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ 5.1% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। IMF 2026 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.7% ਅਤੇ 2027 ਵਿੱਚ 4% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ। Trading Economics 2027 ਤੱਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਗਭਗ 4.00% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੇੜਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI), ਜੋ 4% ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਟੀਚੇ ( 2-6% ਦੇ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ) ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ (capital outflows) ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਵਿੱਤੀ ਘਾਟਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦਬਾਅ ਦਾ ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੈਕਰੋ ਇਕਨਾਮਿਕ (macroeconomic) ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਭਾਰਤੀ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ (fiscal consolidation) ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਾਅ ਮਾਲੀਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ FY27 ਲਈ GDP ਦੇ 4.3% ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ($687 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਫਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। RBI ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਦਰਾਮਦਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਆਰਥਿਕ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬੁਨਿਆਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਝਟਕੇ (external shocks) ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। S&P ਗਲੋਬਲ ਰੇਟਿੰਗਜ਼, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ BBB ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੁਆਲਿਟੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 2026 ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਔਸਤਨ $130 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, S&P ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ FY27 ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ EBITDA 15-25% ਤੱਕ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਵਧੇਗਾ। ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਉੱਚ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਲਾਭ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਸੰਭਾਵੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।