ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਕਿਉਂ ਆਈ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ?
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ, ਮਈ 18, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ, BSE ਸੈਂਸੈਕਸ 833.20 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 74,404.79 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ NSE ਨਿਫਟੀ 50 234 ਅੰਕ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ 23,401.70 'ਤੇ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦਬਾਅ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ। ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਆਇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $110 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਲਗਭਗ 96.17 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ (imports) ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਕਟਰਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (sector indices) ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ Nifty IT ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਆਈ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਗਲੋਬਲ ਜੋਖਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਕੋਸਪੀ (Kospi) 3% ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਨਿੱਕੇਈ (Nikkei) 200 ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗਿਆ, ਜੋ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਆਯਾਤ (import) ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਯਾਤ (import-export) ਦੇ ਬੈਲੈਂਸ ਆਫ ਪੇਮੈਂਟਸ (balance of payments) ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ (retail inflation) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 3.48% 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਮਹਿੰਗਾਈ (food inflation) 4.20% ਸੀ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਲਈ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ (monetary policy) ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। RBI ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ (Goldman Sachs) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜੋਖਮਾਂ ਕਾਰਨ 2026 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (interest rates) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ (geopolitical instability) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੱਡੀਆਂ ਗਿਰਾਵਟਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (foreign investors) ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਰੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀਜ਼ (equities) ਵਿੱਚੋਂ ₹27,048 ਕਰੋੜ ਕਢਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ₹2.2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ (outflow) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (Technical analysis) ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਫਟੀ 23,800-24,000 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ (resistance) ਅਤੇ 23,200-23,000 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ (support) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ, ਰੇਂਜ-ਬਾਊਂਡ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਘਨਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਭਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ (slow growth) ਦੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੱਡੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਪਤੀਆਂ (safer assets) ਵੱਲ ਪੈਸਾ ਮੋੜ ਰਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਜੋ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ (purchasing power) ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ। ਰਿਐਲਟੀ (Realty), ਆਟੋ (Auto), ਅਤੇ PSU ਬੈਂਕਾਂ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਡੀ ਨਾਪਸੰਦਗੀ (risk aversion) ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਿਫਟੀ ਮੁੱਖ ਸਮਰਥਨ ਪੱਧਰਾਂ (support levels) ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਰੁਖ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰ (Market participants) ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਨਿਫਟੀ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ 23,000 ਅਤੇ 24,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਤੀਲਾਲ ਓਸਵਾਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (Motilal Oswal Financial Services) ਦੇ ਹੈੱਡ ਆਫ ਰਿਸਰਚ, ਸਿਧਾਰਥ ਖੇਮਕਾ (Siddhartha Khemka) ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ (flows) ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰੱਖਣਗੇ। ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਟਾਕ (Pharmaceutical stocks) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਸ਼ਕਤੀ (export strengths) ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ (domestic demand) ਕਾਰਨ ਸੰਭਾਵੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਨਿਵੇਸ਼ (defensive investments) ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ (earnings season) ਜਾਰੀ ਹੈ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਕੀਮਤਾਂ (commodity prices) ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੋਣਗੇ। RBI ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ (economic growth) ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰਾਹਤ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।